Grond en vastgoed schenken aan uw kinderen: fiscale aspecten

Grond schenken aan kinderen is voor veel grondeigenaren een manier om het bezit tijdens hun leven door te geven en de erfbelasting later te beperken. Bij grond en ander vastgoed komt er meer bij kijken dan bij een geldbedrag. Er is schenkbelasting verschuldigd, vaak ook overdrachtsbelasting, de waarde moet worden onderbouwd en de levering loopt via de notaris. Daarnaast speelt de vraag hoe u de kinderen gelijk behandelt als niet iedereen grond krijgt.

De fiscale aspecten zoals ze in 2026 gelden, komen hier op een rij: schenkbelasting en vrijstellingen, de waardering van vrije en verpachte grond, overdrachtsbelasting, schenken onder voorbehoud van vruchtgebruik en de bedrijfsopvolgingsregeling. In agrarische families is schenken vaak een onderdeel van een breder traject van bedrijfsoverdracht en beëindiging. Wij zijn rentmeesters en taxateurs; de fiscale vormgeving stemt u af met uw fiscalist en notaris.

Schenkbelasting en vrijstellingen voor kinderen

Krijgt een kind grond of ander vastgoed van zijn ouders, dan betaalt het kind schenkbelasting over de waarde. In 2026 is het tarief voor kinderen 10% over het deel tot € 158.669 en 20% over het meerdere. Ouders die partners zijn, worden voor de schenkbelasting als één schenker gezien. Wat zij samen of afzonderlijk binnen één kalenderjaar aan een kind schenken, telt daarbij als één schenking.

Per kind is in 2026 jaarlijks € 6.908 vrijgesteld. Een kind tussen 18 en 40 jaar kan eenmalig een verhoogde vrijstelling van € 33.129 gebruiken, mits het daar in de aangifte een beroep op doet. Bij een schenking van grond van enige omvang dekken deze vrijstellingen maar een klein deel van de waarde, zodat u in de regel met schenkbelasting rekent.

Grond schenken aan kinderen: de waarde bepaalt de belasting

De schenkbelasting wordt berekend over de waarde in het economisch verkeer op het moment van de schenking. Voor vrije landbouwgrond is dat de marktwaarde, die per gebied en per perceel sterk kan verschillen. Grond met uitzicht op woningbouw of een andere hogere bestemming is meer waard dan agrarische grond, en die verwachting telt mee; de achtergrond daarvan staat bij warme gronden.

Verpachte grond wordt gewaardeerd in verpachte staat: wat een koper zou betalen voor grond die nog jaren aan een pachter in gebruik is. Dat is doorgaans aanzienlijk minder dan de vrije waarde. Voor een woning die is verhuurd of met een pachtovereenkomst van ten minste twaalf jaar is verpacht, schrijft de wet een percentage van de WOZ-waarde voor, afhankelijk van de huur- of pachtprijs.

Omdat de waarde de belasting bepaalt, is een onderbouwde waardering de basis van elke schenking. De Belastingdienst kan de opgegeven waarde toetsen, en een te lage waarde kan leiden tot een hogere aanslag en discussie achteraf. Een taxatie door een NRVT-taxateur legt de waarde vast op de dag van de schenking.

Landbouwgrond schenken uit het bedrijf of uit privé

Bij landbouwgrond maakt het groot verschil of de grond tot een onderneming behoort of privé wordt gehouden. Verpachte grond die u als belegging bezit, valt in box 3; de waardering en heffing daarvan staan bij landbouwgrond in box 3. Schenkt u die grond, dan betaalt het kind schenkbelasting over de waarde in verpachte staat, zonder bijzondere faciliteit.

Behoort de grond tot uw onderneming en neemt het kind het bedrijf over, dan kan de bedrijfsopvolgingsregeling een groot deel van de schenkbelasting voorwaardelijk vrijstellen. De regeling ziet alleen op ondernemingsvermogen en vraagt onder meer dat u de onderneming vijf jaar heeft gedreven, dat het kind ten minste 21 jaar oud is en dat het de onderneming drie jaar voortzet. De onderneming wordt dan gewaardeerd alsof zij wordt voortgezet, op de going-concernwaarde, maar ten minste op de liquidatiewaarde. Voor de inkomstenbelasting kunt u de boekwaarden onder voorwaarden doorschuiven naar het kind.

Wie grond uit het bedrijf haalt om die privé te schenken, rekent eerst af over de overgang naar privé. Andersom wordt grond die privé is gehouden niet zomaar ondernemingsvermogen omdat u de regeling wilt gebruiken. De volgorde van handelingen luistert daarom nauw; laat die doorrekenen voordat er iets wordt overgedragen.

Overdrachtsbelasting bij schenking van onroerend goed

Wie onroerend goed schenkt, draagt de eigendom over, en daarover is in beginsel overdrachtsbelasting verschuldigd, ook als er niets wordt betaald. Per 1 januari 2026 is het algemene tarief 10,4%, en dat geldt ook voor grond. Voor een woning geldt 8%, of 2% als het kind de woning zelf als hoofdverblijf gaat gebruiken en dat vooraf schriftelijk verklaart.

Twee vrijstellingen zijn voor grondeigenaren van belang. Voor cultuurgrond die bedrijfsmatig voor de landbouw wordt geëxploiteerd, geldt een vrijstelling, mits die exploitatie ten minste tien jaar wordt voortgezet; anders is de belasting alsnog verschuldigd. Daarnaast zijn kinderen vrijgesteld voor de bedrijfsgoederen van een ouder als zij die onderneming in haar geheel voortzetten. De voorwaarden staan in ons artikel over overdrachtsbelasting bij grond.

Is er toch overdrachtsbelasting verschuldigd, dan hoeft het kind niet volledig dubbel te betalen. De overdrachtsbelasting die is betaald over het bedrag waarover ook schenkbelasting verschuldigd is, komt in mindering op de schenkbelasting. Dat beperkt de stapeling van beide belastingen.

Schenken onder voorbehoud van vruchtgebruik

Veel ouders willen de grond wel overdragen, maar de pacht of het gebruik zelf houden. Dat kan door de blote eigendom te schenken en het vruchtgebruik voor te behouden. Bij de schenking gaat dan alleen de waarde van de blote eigendom over, wat de schenkbelasting op dat moment verlaagt.

De wet stelt hier een grens. Heeft de schenker tot zijn overlijden het vruchtgebruik gehad, dan wordt de grond bij dat overlijden geacht krachtens erfrecht te zijn verkregen en telt die alsnog mee voor de erfbelasting, zonder aftrek van het vruchtgebruik. Dat is anders als de ouder jaarlijks een vergoeding voor het gebruik betaalt van ten minste een wettelijk vastgesteld percentage van de waarde. Deze constructie vraagt een zorgvuldige vormgeving door notaris en fiscalist.

Schenken in delen of op papier

Een schenking van grond hoeft niet in één keer. Ouders kunnen de grond in delen overdragen, bijvoorbeeld een perceel per jaar, of de grond verkopen aan het kind en een deel van de koopsom jaarlijks kwijtschelden. Zo worden de vrijstellingen meermalen benut en gaat het vermogen geleidelijk over. Elke overdracht van een perceel vraagt wel een eigen notariële akte en een eigen waardering.

Bij schenken op papier erkent de ouder een schuld aan het kind, zonder dat er direct geld of grond overgaat. Dat wordt vaak gecombineerd met een verkoop, waarbij de koopsom deels met die schuld wordt verrekend. De Belastingdienst stelt aanvullende voorwaarden aan zo’n schuldigerkenning; laat uw notaris en fiscalist toetsen of die worden gehaald. Een lening tussen ouder en kind zonder rente of tegen een te lage rente, die opeisbaar is, kan bovendien zelf als schenking gelden.

Notariële akte en kosten

De overdracht van grond gebeurt bij notariële akte, gevolgd door inschrijving in de openbare registers. Pas met die inschrijving is het kind eigenaar. In de akte kunnen ook bijkomende afspraken worden vastgelegd, zoals een voorbehouden vruchtgebruik of de bepaling dat de schenking later met de erfenis wordt verrekend.

Reken naast de schenkbelasting en een eventuele overdrachtsbelasting op de kosten van de notaris, de inschrijving bij het Kadaster en de taxatie. Die kosten hangen af van de omvang en de complexiteit van de overdracht; een opgave vooraf voorkomt verrassingen. Wie in delen schenkt, maakt die kosten bij elke overdracht opnieuw en weegt dat af tegen het voordeel van de extra vrijstellingen.

Kinderen gelijk behandelen

Krijgt één kind grond en de anderen niet, dan ontstaat al snel een gevoel van ongelijkheid, zeker als de grond in waarde stijgt. De wet verplicht kinderen alleen tot inbreng van een gift in de nalatenschap als de ouder dat bij de gift of in het testament heeft bepaald. Ouders die gelijke behandeling willen, doen er goed aan dat uitdrukkelijk vast te leggen.

Een alternatief is de andere kinderen een vergelijkbare waarde in geld te schenken, of de grond te verkopen aan het kind tegen een prijs die het kan dragen, waarbij het verschil met de marktwaarde als schenking wordt verantwoord. Bij een agrarische opvolging hangt dit samen met de stappen in ons stappenplan voor een boerderij overnemen. In alle gevallen voorkomt een open gesprek met alle kinderen dat de schenking later tot een conflict leidt.

Landgoederen en grond die het kind zelf pacht

Voor grond die deel uitmaakt van een landgoed dat onder de Natuurschoonwet is gerangschikt, gelden bij schenken en vererven eigen faciliteiten. Die regels, en de voorwaarden om de rangschikking te behouden, behandelen wij bij een landgoed erven. Schenkt u een deel van een gerangschikt landgoed, controleer dan vooraf of elk deel daarna nog aan de eisen voor rangschikking voldoet.

Schenkt u grond of een hoeve aan het kind dat die zelf pacht, let dan op de waardering. Voor een verpachte woning die wordt verkregen door de pachter zelf, bepaalt de wet dat de lagere waarde in verpachte staat niet geldt. Of en in hoeverre de pacht bij losse grond nog op de waarde drukt wanneer de pachter zelf eigenaar wordt, vraagt een beoordeling van de concrete situatie. Laat dit vooraf toetsen, want het verschil tussen een waardering in verpachte en in vrije staat kan aanzienlijk zijn.

Veelgestelde vragen over grond en vastgoed schenken

Mag ik grond aan mijn kind verkopen voor minder dan de marktwaarde?

Dat mag, maar het verschil tussen de prijs en de waarde in het economisch verkeer geldt in beginsel als schenking. Daarover is schenkbelasting verschuldigd, na aftrek van de vrijstelling. Een taxatie maakt duidelijk hoe groot dat verschil is.

Kunnen beide ouders elk de vrijstelling gebruiken?

Nee. Partners worden voor de schenkbelasting als één schenker gezien, dus de vrijstelling geldt per kind per jaar voor beide ouders samen. Grootouders zijn voor de schenkbelasting wel een afzonderlijke schenker.

Heeft de pachter een voorkeursrecht als ik verpachte grond aan mijn kind schenk?

Nee. Het voorkeursrecht van de pachter geldt niet bij vervreemding aan uw echtgenoot of geregistreerde partner, aan een bloed- of aanverwant in de rechte lijn of in de zijlijn tot in de tweede graad, of aan een pleegkind. De pacht loopt wel door, met uw kind als nieuwe verpachter.

Kan ik grond schenken aan een kleinkind?

Dat kan. Een kleinkind betaalt het tarief voor kinderen, vermeerderd met 80%. Het heeft geen recht op de vrijstelling voor kinderen, maar op de algemene vrijstelling van € 2.769 in 2026.

Wie betaalt de schenkbelasting over geschonken grond?

In beginsel betaalt het kind dat de grond ontvangt de schenkbelasting. Betalen de ouders die belasting voor hun kind, dan geldt dat bedrag zelf ook als schenking, waarover weer belasting verschuldigd is.

Tot slot

Grond schenken aan kinderen vraagt meer voorbereiding dan een schenking in geld. De waarde, de box waarin de grond valt, de overdrachtsbelasting en de afspraken tussen de kinderen bepalen samen wat de schenking kost en hoe zij binnen de familie valt. Een goede voorbereiding begint daarom bij een onderbouwde waarde.

Onze NRVT-geregistreerde taxateurs leggen de waarde van vrije en verpachte grond onderbouwd vast op de dag van de schenking, en onze rentmeesters beoordelen de pachtsituatie. Wij stemmen dat werk af met uw notaris en fiscalist, zodat akte, aangifte en waardering op elkaar aansluiten. Overweegt u grond of vastgoed aan uw kinderen over te dragen, maak dan een afspraak met een van onze rentmeesters.

Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.