Bedrijfsbeëindiging is voor veel agrarische families een besluit dat jaren rijpt. Er is geen opvolger, de regels worden strenger of de gezondheid laat het niet meer toe, terwijl het bedrijf vaak generaties lang het middelpunt van het gezin was. Wie stopt, staat voor een reeks keuzes over grond, gebouwen, rechten en de eigen woning. Die keuzes bepalen samen wat u overhoudt en hoe u daarna woont en leeft.
Hieronder zetten wij de opties naast elkaar voor wie stopt zonder opvolger, met de stand van de beëindigingsregelingen voor veehouders begin oktober 2026. De fiscale gevolgen komen in hoofdlijnen aan bod, met verwijzingen naar de verdiepende artikelen. Is er wel een opvolger in de familie, dan liggen andere routes open; die staan in het overzicht van bedrijfsoverdracht en beëindiging.
- Bedrijfsoverdracht en beëindiging: uw agrarisch bedrijf overdragen of afbouwen
- De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR): fiscaal voordeel bij overdracht
- Stakingswinst: belastingheffing bij bedrijfsbeëindiging
- Herinvesteringsreserve: belastinguitstel bij verkoop bedrijfsmiddelen
- Doorschuifregeling bij bedrijfsoverdracht: hoe werkt het?
- Landbouwgrond in box 3: waardering en belasting
- Boerderij overnemen: stappenplan voor bedrijfsopvolging
- Uittreden uit een agrarische maatschap: juridisch en fiscaal
- Grond en vastgoed schenken aan uw kinderen: fiscale aspecten
💡 De kern in het kort
- Stoppen zonder opvolger betekent kiezen per onderdeel: grond, gebouwen, productierechten en woning.
- Grond verkopen of verpachten heeft elk andere gevolgen voor inkomen, vermogen en belasting.
- Vrijkomende stallen kunnen een nieuwe functie krijgen of plaatsmaken via sloop.
- De Lbv, de Lbv-plus en de Lbv kleinere sectoren zijn gesloten voor nieuwe aanvragen.
- De nieuwe Vbr is aangekondigd, maar stond begin oktober 2026 nog niet open.
- Bij stoppen ontstaat stakingswinst; landbouwvrijstelling en stakingslijfrente beperken de heffing.
Agrarische bedrijfsbeëindiging zonder opvolger: waar begint u
Stoppen zonder opvolger is iets anders dan een bedrijf verkopen aan een voortzetter. Bij verkoop als geheel neemt een koper het bedrijf over in één transactie; daarover gaat ons artikel agrarisch bedrijf verkopen. Wie stopt, beëindigt de bedrijfsvoering en bepaalt per onderdeel wat ermee gebeurt. Dat geeft meer ruimte voor keuzes die bij uw situatie passen, maar het vraagt ook meer regie.
Begin met de vraag wat u na het stoppen wilt. Blijft u op het erf wonen, wilt u een inkomen uit de grond houden of wilt u het vermogen vrijmaken voor de volgende generatie? Het antwoord bepaalt welke onderdelen u verkoopt en welke u houdt. Betrek ook de kinderen die het bedrijf niet voortzetten, want uw keuzes werken door in de verdeling later. Twee jaar voorbereiding is geen luxe.
Inventariseren: wat heeft u en wat is het waard
Een goede beslissing begint met een volledig overzicht. Dat overzicht start bij de grond: wat u in eigendom heeft, wat u pacht en wat u zelf aan anderen verpacht. Daarna volgen de gebouwen en hun staat, inclusief eventueel asbest in de daken, en de productierechten en vergunningen van het bedrijf. Ook wat het omgevingsplan zegt over de bedrijfswoning hoort erbij, omdat dat bepaalt of u er na het stoppen kunt blijven wonen.
Daarna volgt de waardering. Grond heeft een agrarische waarde, een lagere verpachte waarde als hij verpacht is en soms een hogere waarde als er een andere bestemming in zicht is. Een stal kan voor een voortzetter waarde hebben en voor een particuliere koper een sloopkostenpost zijn. De woning is als agrarische bedrijfswoning vaak minder waard dan als burgerwoning. Laat die waarden onderbouwen door een taxateur die de agrarische grondmarkt kent; uw fiscalist heeft ze straks ook nodig.
Stoppen met boeren: de opties naast elkaar
Wie stopt zonder opvolger, heeft in grote lijnen zes routes, die goed te combineren zijn. U kunt alles verkopen, of alleen de grond en de rechten verkopen en zelf in de woning blijven. U kunt de grond ook aanhouden en verpachten. Voor vrijkomende gebouwen ligt herbestemming of sloop voor de hand, productierechten kunnen los van het bedrijf worden verkocht, en veehouders kunnen een beëindigingsregeling benutten zodra die openstaat. In de praktijk wordt vaak gecombineerd, bijvoorbeeld de woning houden, een deel van de grond verpachten en de rest verkopen.
Elke route heeft eigen gevolgen voor inkomen, vermogen en belasting. Verkoop levert in één keer liquiditeit op, maar ook een hoge stakingswinst in het stakingsjaar. Verpachten levert een jaarlijkse opbrengst op en houdt de grond in de familie, maar ook dan rekent u bij het stoppen af over het belaste deel van de stille reserve in de grond.
Grond verkopen en de woning houden
Een veelgekozen route is de verkoop van grond en rechten, terwijl u zelf op het erf blijft wonen. Daarvoor moet de woning wel als burgerwoning mogen worden bewoond. Een agrarische bedrijfswoning is bedoeld voor wie het bedrijf uitoefent, en na beëindiging is vaak een wijziging van het omgevingsplan nodig. Regel die bij voorkeur voordat u de grond verkoopt, want de bestemming van de woning bepaalt mede de waarde van wat u houdt.
Bij deze route moet ook de kavel rond de woning worden afgebakend: hoeveel erf, tuin en bijgebouwen u houdt en wat met de grond meegaat. Een te grote kavel kan de verkoop van de rest bemoeilijken. Fiscaal rekent u over een woning die tot het ondernemingsvermogen behoort, bij het stoppen af tegen de waarde in het economische verkeer. Het verschil met de boekwaarde komt in de stakingswinst terecht, ook al ontvangt u er geen geld voor.
Grond verpachten in plaats van verkopen
Wie de grond wil behouden, bijvoorbeeld voor de kinderen of als stabiele belegging, kan na het stoppen verpachten aan een collega. U kiest dan tussen reguliere pacht, met wettelijke bescherming van de pachter en een gereguleerde pachtprijs, en geliberaliseerde pacht, met meer vrijheid in duur en prijs. Die keuze werkt sterk door in de waarde: grond met reguliere pacht is aanzienlijk minder waard dan vrije grond. Pachtvormen en pachtprijzen komen uitgebreid aan bod bij grond verpachten.
Fiscaal verandert er bij verpachten na het stoppen veel. Bij de beëindiging gaat de grond in de regel naar uw privévermogen, waarbij u afrekent over het deel van de waardestijging dat niet onder de landbouwvrijstelling valt. Daarna valt de grond doorgaans in box 3; zie landbouwgrond in box 3. Het beheer van verpachte grond kunt u uitbesteden aan een rentmeester, zoals beschreven op onze pagina over rentmeesterschap.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Ons team staat voor u klaar, met al uw vastgoedvragen.
Stallen en erf: herbestemmen of slopen
Na de beëindiging blijven vaak stallen, loodsen en silo’s over waarvoor geen agrarisch gebruik meer is. Leegstand kost geld en de gebouwen verouderen snel. Gemeenten en provincies bieden onder voorwaarden ruimte voor een nieuwe functie, zoals opslag, kleinschalige bedrijvigheid of wonen, binnen de grenzen van het omgevingsplan. De mogelijkheden per functie beschrijven wij bij vrijkomende agrarische bebouwing.
Een andere route is sloop in ruil voor een bouwtitel. Met regelingen als ruimte-voor-ruimte kan de sloop van voormalige stallen onder voorwaarden een bouwkavel voor een woning opleveren, die u kunt verkopen of zelf benutten. Of zo’n regeling in uw gemeente bestaat en hoeveel sloop er nodig is, verschilt per provincie en gemeente. Houd bij sloop ook rekening met asbestsanering, die bij oudere gebouwen een flinke kostenpost kan zijn.
Productierechten apart verkopen
Productierechten zoals fosfaatrechten, varkensrechten en pluimveerechten hebben een eigen markt en een eigen waarde. Wie stopt zonder beëindigingsregeling, kan ze verkopen aan collega’s die willen uitbreiden of hun bedrijf op orde willen brengen. De opbrengst kan een groot deel van het totaal uitmaken, zeker als de rechten ooit zonder betaling zijn verkregen en voor nihil op de balans staan. Hoe de verkoop van fosfaatrechten verloopt, inclusief de afroming, staat in fosfaatrechten verkopen.
Doet u mee aan een beëindigingsregeling, dan liggen de verhoudingen anders. U laat de productierechten dan vervallen en ontvangt daarvoor een vergoeding uit de regeling; verkopen aan een collega is dan geen optie meer. Vergelijk dus vooraf wat de markt voor uw rechten biedt met wat een regeling vergoedt, en betrek daarbij de vergoeding voor de stallen en de verplichtingen die de regeling meebrengt.
Beëindigingsregelingen voor veehouders: de stand van zaken
De landelijke beëindigingsregelingen van de afgelopen jaren zijn gesloten. De Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) sloot op 1 december 2023, de Lbv-plus voor piekbelasters op 20 december 2024 en de Lbv kleinere sectoren eveneens op 20 december 2024. Wie destijds een aanvraag deed, zit in de uitvoering van die regelingen. Nieuwe aanvragen zijn niet meer mogelijk.
Op 12 januari 2026 kondigde het kabinet een nieuwe Vrijwillige beëindigingsregeling veehouderijlocaties aan, de Vbr, bedoeld voor locaties met melkvee, varkens, pluimvee, vleeskalveren, overig rundvee, geiten, vleeseenden of konijnen. In de opzet die toen werd gepresenteerd, zouden locaties binnen 1.000 meter van een overbelast Natura 2000-gebied voorrang krijgen op volgorde van aanvraag, met 110% vergoeding voor het waardeverlies van de stallen, 100% voor de productierechten en een sloopbijdrage van € 45 per m² stal. Daarbuiten zou de stalvergoeding 100% zijn, met dezelfde vergoeding voor productierechten en dezelfde sloopbijdrage, en zou toekenning volgen na rangschikking op ammoniakuitstoot, voor zover er budget over is.
Bij de aankondiging verwachtte het kabinet de openstelling medio 2026, na goedkeuring door de Europese Commissie. Begin oktober 2026 is de Vbr nog niet opengesteld voor aanvragen; RVO maakt de openstelling bekend. De definitieve regeling kan op onderdelen afwijken van wat in januari is aangekondigd, zodat de genoemde percentages een indicatie zijn en geen toezegging. Daarnaast kunnen provincies eigen beëindigingsregelingen openstellen binnen de landelijke Maatregel gerichte beëindiging, met eigen voorwaarden per gebied.
Wat een beëindigingsregeling betekent voor grond en woning
Een beëindigingsregeling gaat over de veehouderijlocatie: productie en productiecapaciteit worden definitief en onherroepelijk beëindigd. Bij de Lbv-plus blijft de grond van u en bepaalt u zelf of u die verkoopt, verpacht of anders gebruikt. RVO wijst voor verkoop onder meer op de Nationale Grondbank, maar dat is een optie naast de vrije markt en niet de enige.
Voor de woning en het erf heeft deelname wel gevolgen. Na beëindiging is er op de locatie geen veehouderij meer, wat de gebruiksmogelijkheden en de waarde van het erf beïnvloedt. Wilt u blijven wonen, dan speelt opnieuw de vraag of de woning als burgerwoning mag worden bewoond. Laat die gevolgen vooraf beoordelen, en niet pas als de beschikking binnen is.
Fiscaal is de subsidie belast in de inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting, zo meldt RVO. Stopt u door een regeling met een deel van uw onderneming en investeert u in een andere onderneming, dan biedt de herinvesteringsreserve sinds 2024 ruimere mogelijkheden. Bij volledige beëindiging komt de subsidie bij de winst uit onderneming, naast de stakingswinst over de rest van het bedrijf.
Fiscale gevolgen van bedrijfsbeëindiging in hoofdlijnen
Wie stopt, rekent af over de stakingswinst: het verschil tussen de werkelijke waarde en de boekwaarde van alles wat tot de onderneming behoort, plus de fiscale reserves die vrijvallen. De landbouwvrijstelling houdt de agrarische waardestijging van de grond buiten de heffing, maar meerwaarde door een andere bestemming is belast. De stakingsaftrek bedraagt in 2026 maximaal € 3.630, en met een stakingslijfrente zet u een deel van de winst om in een oudedagsvoorziening.
De volgorde van de stappen doet ertoe. Het maakt fiscaal verschil of u grond vanuit de onderneming verkoopt of eerst naar privé overbrengt, en of onderdelen in hetzelfde kalenderjaar of in twee jaren worden afgewikkeld. Stem die volgorde af met uw fiscalist of accountant voordat u contracten tekent. Wij leveren daarbij de waarderingen en begeleiden de verkoop of verpachting van de onderdelen.
Veelgestelde vragen over bedrijfsbeëindiging in de agrarische sector
Wat gebeurt er met grond die ik zelf pacht als ik stop?
Grond die u pacht, is niet van u en gaat niet mee in een verkoop. Zonder opvolger loopt de pacht af volgens de afspraken in de overeenkomst en de wettelijke regels voor opzegging. Bespreek tijdig met de verpachter hoe en wanneer u de grond oplevert.
Moet ik belasting betalen over de subsidie uit een stoppersregeling?
Ja. Volgens RVO betaalt u over de subsidie uit de beëindigingsregelingen inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting, maar geen btw. Daarnaast ontstaat stakingswinst over de rest van het bedrijf.
Kan ik met een beëindigingsregeling stoppen en de grond houden?
Bij de Lbv-plus blijft de grond van u en bepaalt u zelf wat ermee gebeurt. Of dat bij de Vbr ook zo is, blijkt uit de definitieve regeling; in het concept gaat de vergoeding over stallen, productierechten en sloop, niet over grond.
Wanneer kan ik de Vbr aanvragen?
Dat staat nog niet vast: begin oktober 2026 was de regeling nog niet opengesteld en RVO maakt de aanvraagperiode bekend. Ligt uw locatie binnen 1.000 meter van een overbelast Natura 2000-gebied, dan is tijdige voorbereiding verstandig, omdat de aangekondigde opzet daar voorrang op volgorde van aanvraag geeft.
Is verpachten fiscaal gunstiger dan verkopen?
Bij het stoppen zelf scheelt het minder dan vaak wordt gedacht, omdat u in beide gevallen afrekent over het belaste deel van de stille reserve in de grond. Het verschil zit vooral in rendement, zekerheid en de wens om de grond in de familie te houden.
Tot slot
Bedrijfsbeëindiging is een verzameling beslissingen die samen bepalen wat u overhoudt en hoe u verder woont en leeft. Wie per onderdeel kiest, met de waarden en de fiscale gevolgen op tafel, maakt die beslissingen met overzicht. Voor veehouders hangt veel af van de vraag of en wanneer de Vbr opengaat en hoe de definitieve regeling eruitziet.
Betrek naast uw fiscalist ook de notaris tijdig, zeker bij afspraken over de woning en de verdeling binnen de familie. Overweegt u te stoppen, dan is een taxatie van grond, gebouwen en rechten een logisch begin, omdat elke keuze daarop rust. Wij behartigen daarbij uitsluitend uw belang als eigenaar. Wilt u weten wat de onderdelen van uw bedrijf waard zijn, neem dan contact op.
Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.
