Stikstofruimte verkopen: wat kan en wat is het waard?

Stoppende veehouders horen regelmatig dat hun stikstof geld waard is. Dat klopt, maar het werkt anders dan bij fosfaatrechten. Er bestaat geen verhandelbaar stikstofrecht dat u kunt verkopen zoals u een hectare verkoopt.

Wat wel kan, is dat een andere partij de stikstofruimte uit uw natuurvergunning benut voor zijn eigen project. Dat heet extern salderen, en het is aan strikte voorwaarden gebonden. In dit artikel leest u hoe dat werkt. Voor de bredere context: vastgoedbemiddeling.

Waarom stikstof geen recht is

Fosfaatrechten zijn een landelijk stelsel met een register en een duidelijke eigenaar. Stikstof werkt via vergunningen: uw bedrijf heeft toestemming om een bepaalde hoeveelheid depositie te veroorzaken op nabijgelegen natuurgebieden.

Die toestemming hangt aan een locatie en aan een activiteit. Wat een koper wil, is niet uw papier maar de ruimte die daarin besloten ligt, zodat hij daarmee zijn eigen vergunning rond krijgt.

Wat extern salderen inhoudt

Bij extern salderen beëindigt de ene partij een activiteit die stikstof uitstoot, zodat een andere partij elders toestemming kan krijgen voor een project. De depositieruimte die vrijkomt wordt daarbij gedeeltelijk benut en gedeeltelijk afgeroomd.

De voorwaarde is dat uw activiteit werkelijk en onomkeerbaar stopt. Dat betekent doorgaans dat de dieren weg zijn, de vergunning wordt ingetrokken of aangepast en soms dat de stallen niet opnieuw in gebruik kunnen worden genomen.

Waarom de afstand telt

Stikstofdepositie werkt lokaal. De waarde van uw ruimte hangt daarom af van de afstand tot stikstofgevoelige natuur en van de vraag of uw depositie terechtkomt op dezelfde gebieden als het project van de koper.

Ligt uw bedrijf ver van elk relevant gebied, dan is uw ruimte voor een koper elders van beperkte waarde. Ligt u vlak bij een gebied waar veel projecten vastlopen, dan is dat precies andersom.

De provincie bepaalt de spelregels

Provincies zijn in de regel bevoegd gezag voor natuurvergunningen en hebben eigen beleidsregels voor salderen. Die regels zijn de afgelopen jaren meerdere keren aangepast, ook in de zin dat extern salderen tijdelijk werd beperkt.

Ga daarom nooit uit van wat een collega twee jaar geleden meemaakte. Vraag na welk beleid nu geldt in uw provincie en of er beperkingen zijn voor de sector waarin u werkt.

Alleen benutte ruimte telt

Een vergunning die op papier ruimte biedt maar jarenlang niet is benut, is doorgaans minder waard of zelfs waardeloos voor salderen. Het uitgangspunt is dat alleen feitelijk gerealiseerde en benutte capaciteit mag worden overgedragen.

Controleer daarom of uw vergunning nog geldig is, of de stallen daadwerkelijk in gebruik zijn geweest en of er geen intrekkingsprocedure loopt. Zonder dat fundament valt er weinig te verkopen.

Overheid of markt

Naast marktpartijen kopen ook overheden stikstofruimte, bijvoorbeeld voor infrastructuur of woningbouw, of via opkoopregelingen voor piekbelasters. De voorwaarden en de prijsstelling verschillen daarbij aanzienlijk van een private transactie.

Vergelijk die routes voordat u kiest. Een regeling is soms sneller en zekerder, terwijl een private koper meer betaalt maar meer risico op de vergunningverlening bij u laat.

De samenhang met de rest van uw bedrijf

Stopt u met salderen, dan raakt dat de rest van de verkoop. Uw stallen verliezen hun functie, uw fosfaatrechten komen los te staan en de bestemming van het erf komt in beeld.

Zorg dat die onderdelen op elkaar aansluiten. Zie fosfaatrechten verkopen, vrijkomende agrarische bebouwing en agrarisch bedrijf verkopen.

De fiscale kant

De vergoeding die u ontvangt voor het beëindigen van de activiteit is in beginsel belast. Er is geen vrijstelling die hierop ziet zoals de landbouwvrijstelling dat doet voor landbouwgrond.

Bij een gelijktijdige bedrijfsbeëindiging komt de vergoeding bovenop de stakingswinst. Laat het geheel doorrekenen voordat u tekent. Zie landbouwgrond verkopen en belasting.

Hoe wij hierin optreden

Wij beoordelen eerst of er werkelijk iets over te dragen valt: is de vergunning geldig, is de capaciteit benut en past uw situatie binnen het huidige provinciale beleid. Pas daarna kijken wij naar partijen en prijs.

Wij werken uitsluitend voor u. Bij dit onderwerp is dat wezenlijk, want de kopende partij heeft een groot belang bij een snelle en goedkope afwikkeling.

Veelgestelde vragen over stikstofruimte verkopen

Kan ik mijn stikstofrechten verkopen?

Er bestaat geen verhandelbaar stikstofrecht. Wat kan, is dat een ander de ruimte uit uw natuurvergunning benut via extern salderen, waarbij u uw activiteit feitelijk beëindigt en een deel van de ruimte vervalt.

Wat is mijn stikstofruimte waard?

Dat hangt af van de afstand tot stikstofgevoelige natuur, van de omvang van de vergunde en benutte capaciteit en van de vraag in uw regio. Een algemene prijs per kilogram bestaat niet, omdat het effect per locatie verschilt.

Moet ik echt stoppen?

Voor extern salderen wel. De ruimte komt pas beschikbaar als uw activiteit daadwerkelijk en onomkeerbaar eindigt. Gedeeltelijk salderen is soms mogelijk, maar dan wordt ook maar een deel van uw capaciteit overgedragen.

Geldt dit ook als mijn stallen al leeg staan?

Dan wordt het lastig. Het uitgangspunt is dat alleen feitelijk benutte capaciteit mag worden overgedragen. Staat uw bedrijf al langere tijd stil, laat dan eerst beoordelen of er nog iets over te dragen valt.

Kan de regeling nog veranderen?

Ja, en dat is in de afgelopen jaren ook meerdere keren gebeurd, zowel door nieuw beleid als door rechtspraak. Laat uw positie daarom toetsen op het moment dat u wilt handelen, en niet op basis van eerdere ervaringen.

Tot slot

Rond stikstof wordt veel gezegd en weinig vastgelegd. De waarde van uw positie hangt af van uw vergunning, uw locatie en het beleid van uw provincie op dít moment. Dat laat zich niet vangen in een prijs per kilogram.

Onze aanpak kenmerkt zich door strijdvaardigheid voor de klant. Helder, concreet en weldoordacht. Wij beoordelen eerst of er iets te verkopen valt en daarna wat het waard is.

Overweegt u te stoppen of te salderen? Neem contact met ons op. U bent slechts een kop koffie van ons verwijderd.

Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.