Wie grond voor een seizoen of een paar jaar wil uitgeven, hoort nog regelmatig de term eenmalige pacht. Die vorm bestaat in het huidige recht echter niet meer. Eenmalige pacht werd halverwege de jaren negentig in de toenmalige Pachtwet ingevoerd en maakte verpachten mogelijk voor ten hoogste twaalf aaneengesloten jaren. De geliberaliseerde pacht is de opvolger ervan, en daarnaast kent het huidige recht nog andere routes voor kortlopend gebruik.
Dit artikel legt uit wat er van eenmalige pacht en seizoenspacht over is, welke vormen er nu voor in de plaats komen en waar de risico’s liggen als korte afspraken niet goed worden vastgelegd. Het hoort bij ons overzicht pacht en zakelijke rechten, waar u alle pachtvormen en zakelijke rechten naast elkaar vindt.
- Pacht en zakelijke rechten: wat u als grondeigenaar moet weten
- Reguliere pacht: regels, rechten en plichten
- De pachtwet in Nederland: belangrijkste regels
- Pacht landbouwgrond: alle vormen op een rij
- Reguliere pacht opzeggen of beëindigen
- Wat is geliberaliseerde pacht? Uitleg en voorwaarden
- Geliberaliseerde pacht: flexibeler maar minder bescherming
- Geliberaliseerde pacht opzeggen of verlengen
- Pachtprijs geliberaliseerde pacht: hoe wordt deze bepaald?
- Geliberaliseerde pachtovereenkomst opstellen: voorbeeld en tips
- Pachtovereenkomst opstellen: waar moet u op letten?
- Pachtovereenkomst registreren bij de grondkamer
- Pachtnormen: hoe worden pachtprijzen vastgesteld?
- Pachtprijzen landbouwgrond: actuele tarieven en factoren
- Teeltpacht: tijdelijke pacht voor specifieke teelten
- Verpachte grond verkopen: mogelijkheden en waarde
- Wat is erfpacht? Betekenis en werking uitgelegd
- Erfpachtcanon: wat is het en hoe wordt deze berekend?
- Erfpacht afkopen: wanneer is het verstandig?
- Erfpacht grond kopen: waar moet u op letten?
- Erfpacht of eigendom: de verschillen op een rij
- Erfpacht op landbouwgrond: werking en kosten
- Opstalrecht: betekenis en toepassing
- Opstalrecht vestigen: procedure en kosten
- Erfdienstbaarheid: betekenis, soorten en juridische gevolgen
- Recht van overpad: regels en rechten uitgelegd
- Kwalitatieve verplichting: wat is het en hoe werkt het?
- Zakelijk recht vestigen op grond: procedure en aandachtspunten
💡 De kern in het kort
- Eenmalige pacht is geen huidige wettelijke vorm meer; de geliberaliseerde pacht is de opvolger.
- Ook seizoenspacht is geen aparte categorie: seizoensgebruik voor landbouw moet in een van de bestaande pachtvormen passen.
- Voor korte afspraken zijn er nu vier routes: geliberaliseerde pacht, teeltpacht, kortere reguliere pacht met goedkeuring en los land tot een hectare.
- Reguliere pacht korter dan de wettelijke duur vraagt goedkeuring van de grondkamer; bij een termijn van een jaar of korter volgt geen verlenging.
- Een afspraak die niet onder een uitzondering valt, is al snel reguliere pacht met de volledige bescherming voor de pachter.
- Schriftelijk vastleggen en tijdig inzenden is het belangrijkste bewijs dat een korte afspraak ook kort blijft.
Wat was eenmalige pacht?
Eenmalige pacht was een vorm uit de oude Pachtwet. Volgens het ministerie werd zij halverwege de jaren negentig ingevoerd en maakte zij het mogelijk om grond te verpachten voor ten hoogste twaalf aaneengesloten jaren. Daarmee konden eigenaren grond voor een begrensde periode uitgeven.
In het huidige pachtrecht, titel 7.5 van het Burgerlijk Wetboek, komt eenmalige pacht niet meer voor. De geliberaliseerde pacht van artikel 7:397 BW is de opvolger. Overeenkomsten die vandaag worden gesloten, moeten dus passen in een van de huidige vormen. Wie de term nog gebruikt, bedoelt meestal een kortlopende afspraak; juridisch is dan de vraag welke vorm die afspraak werkelijk heeft.
Bestaat seizoenspacht?
Seizoenspacht is evenmin een aparte wettelijke categorie. De wet spreekt wel over het pachtseizoen, bijvoorbeeld bij prijsvermindering na buitengewone omstandigheden (art. 7:330 BW), maar kent geen pachtvorm die alleen voor een seizoen geldt. Gebruik van grond voor één seizoen moet daarom passen binnen een van de bestaande vormen, of buiten het pachtrecht vallen.
Buiten het pachtrecht valt gebruik dat geen bedrijfsmatige landbouw is. Pacht vereist dat de grond in gebruik wordt gegeven voor de uitoefening van de landbouw, en dat die bedrijfsmatig plaatsvindt (art. 7:311 en 7:312 BW). Is dat niet zo, dan is het geen pacht maar huur. Een naam als seizoensafspraak of gebruiksovereenkomst haalt een afspraak niet vanzelf buiten het pachtrecht; beslissend is wat partijen inhoudelijk zijn overeengekomen.
Eenmalige pacht vandaag: welke vormen komen ervoor in de plaats?
Wie grond kort wil uitgeven voor landbouw, heeft in het huidige recht vier routes. Elke route heeft eigen voorwaarden voor duur, grondkamer en prijs:
| Vorm | Duur | Grondkamer | Prijs |
|---|---|---|---|
| Geliberaliseerde pacht (art. 7:397 BW) | Vrij af te spreken, geen verlenging | Goedkeuring | Vrij tot en met 6 jaar, daarboven getoetst |
| Teeltpacht (art. 7:396 BW) | Maximaal 1 of 2 jaar | Registratie | Vrij |
| Reguliere pacht met kortere duur (art. 7:325 lid 3 BW) | Korter dan 12 jaar (hoeve) of 6 jaar (los land) | Goedkeuring van de kortere duur | Getoetst aan de pachtnormen |
| Los land tot 1 hectare (art. 7:395 BW) | De meeste pachtregels gelden niet | Volgens RVO geen toetsing | Niet getoetst |
Welke route past, hangt af van het gebruik, de gewenste duur en de vraag of er gebouwen bij horen. Geliberaliseerde pacht is alleen mogelijk voor los land, net als teeltpacht. Voor een hoeve blijft dus alleen reguliere pacht over, eventueel met een kortere duur. De afweging tussen flexibiliteit en bescherming beschrijven wij uitgebreider in het artikel over geliberaliseerde pacht. In het conceptwetsvoorstel voor een nieuw pachtrecht zou kortlopende pacht van maximaal 12 jaar de geliberaliseerde pacht opvolgen, ook voor hoeves en gebouwen. Dat voorstel is nog niet ingediend en heeft geen ingangsdatum; de stand van zaken leest u in ons artikel over de pachtwet.
Kortere reguliere pacht met goedkeuring van de grondkamer
De route die het dichtst bij de oude eenmalige pacht komt, is reguliere pacht met een kortere duur dan de wettelijke 12 of 6 jaar. Dat kan volgens artikel 7:325 lid 3 en 4 BW alleen met goedkeuring van de grondkamer, op grond van bijzondere omstandigheden en als de algemene landbouwbelangen niet worden geschaad. Beperkingen die derden aan de verpachter opleggen, gelden daarbij niet als bijzondere omstandigheid. Het griffierecht voor een verzoek om korte duur bedraagt in 2026 € 166.
Een goedgekeurde kortere termijn wordt niet van rechtswege verlengd. Wel kan de rechter op vordering van de pachter verlengen als de bijzondere omstandigheden zich niet hebben voorgedaan en ook niet meer kunnen voordoen (art. 7:325 lid 6). Bij een goedgekeurde termijn van een jaar of korter is verlenging uitgesloten (lid 7). Bij een kortere dan de wettelijke duur hoeft de verpachter bovendien opstallen die door brand of storm verloren gaan niet te herbouwen (art. 7:345 BW).
Verschil tussen eenmalige pacht en teeltpacht
Eenmalige pacht en teeltpacht worden soms door elkaar gehaald, omdat het in beide gevallen om tijdelijk gebruik gaat. Het verschil is groot. Eenmalige pacht was een algemene vorm voor maximaal twaalf jaar en bestaat niet meer. Teeltpacht is een huidige vorm, beperkt tot los land en tot één- of tweejarige teelten waarvoor vruchtwisseling noodzakelijk is, zoals bloembollen en pootaardappelen. Granen, gras en maïs vallen erbuiten.
Teeltpacht is dus geen algemene oplossing voor elke korte afspraak. Wie grond een jaar wil uitgeven voor gras of maïs, kan geen teeltpacht gebruiken en komt uit bij geliberaliseerde pacht of een goedgekeurde kortere reguliere pacht. Voor de voorwaarden, de registratie en de fiscale gevolgen verwijzen wij naar het artikel over teeltpacht.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Ons team staat voor u klaar, met al uw vastgoedvragen.
Wanneer valt een afspraak buiten de pachtregels?
Er zijn drie situaties waarin de gewone pachtregels geheel of grotendeels niet gelden. De eerste is gebruik dat geen bedrijfsmatige landbouw is; dan is het huur. De tweede is los land tot een hectare, waarvoor de meeste pachtbepalingen niet gelden (art. 7:395 BW). De grondkamer kan die grens per teelt verlagen, maar niet onder 50 are. Volgens RVO vindt voor zulk land geen toetsing plaats, en geldt hetzelfde voor tuinland tot een halve hectare in Noord- en Zuid-Holland.
Bij de hectaregrens geldt een regel tegen opsplitsen: overeenkomsten tussen dezelfde partijen tellen samen als één overeenkomst (art. 7:395 lid 4 BW). Wie een groter perceel in stukken van minder dan een hectare uitgeeft aan dezelfde gebruiker, valt dus gewoon onder de pachtregels. De derde situatie is de bosbouw, die uitdrukkelijk buiten het begrip landbouw valt (art. 7:312 BW).
Bewijs: waarom vastleggen het verschil maakt
Bij korte afspraken gaat het in de praktijk vaak mis op het bewijs. Een mondelinge afspraak voor een seizoen kan, als het om bedrijfsmatige landbouw gaat, gewoon pacht zijn. Elke partij kan dan vorderen dat de rechter de overeenkomst vastlegt, en daarbij worden bepalingen die met de wet in strijd zijn in lijn gebracht met de regels (art. 7:317 BW). Een afspraak die als tijdelijk was bedoeld, kan zo eindigen als reguliere pacht met een wettelijke duur van zes jaar.
Is een overeenkomst niet ingezonden, dan kan de verpachter bovendien geen rechtsvordering tot betaling van de pachtprijs instellen, en geldt de overeenkomst voor onbepaalde tijd zonder dat zij kan worden opgezegd (art. 7:322 BW). Wie een korte afspraak maakt, legt daarom de vorm, de looptijd en de einddatum schriftelijk vast en zendt de overeenkomst binnen twee maanden in. Wat er verder in hoort, leest u bij pachtovereenkomst opstellen.
Risico’s van doorlopend gebruik
Een tweede risico ontstaat na afloop. Blijft de gebruiker op het land na het einde van een korte overeenkomst, en accepteert de eigenaar daarvoor een vergoeding, dan rijst de vraag of er een nieuwe overeenkomst is ontstaan. Daarover wordt geprocedeerd, en de uitkomst hangt af van de omstandigheden. Een afspraak tot wederopzegging zonder einddatum is een extra risico, omdat de wet bij een afwijkende duur een bepaalde einddatum vraagt (art. 7:325 lid 2 en 3 BW).
Voor de eigenaar loont het om het einde van een korte afspraak actief te bewaken: de grond daadwerkelijk terugnemen, geen vergoeding voor doorgebruik aannemen zonder nieuwe schriftelijke overeenkomst, en een eventuele nieuwe periode opnieuw vastleggen en inzenden. Zo blijft een korte afspraak ook juridisch kort. Een rentmeester kan die termijnen in het beheer bijhouden; meer daarover leest u bij de agrarisch rentmeester.
Veelgestelde vragen over eenmalige pacht
Bestaat eenmalige pacht nog?
Nee, eenmalige pacht is geen vorm in het huidige pachtrecht. De geliberaliseerde pacht van artikel 7:397 BW is de opvolger. Voor korte afspraken kunt u nu kiezen uit geliberaliseerde pacht, teeltpacht of reguliere pacht met een door de grondkamer goedgekeurde kortere duur.
Kan ik grond voor één seizoen verpachten?
Dat kan, maar de afspraak moet dan in een bestaande vorm passen. Voor één- of tweejarige teelten met vruchtwisseling is teeltpacht mogelijk; anders komt geliberaliseerde pacht of een goedgekeurde kortere reguliere pacht in beeld. Bij een goedgekeurde termijn van een jaar of korter is verlenging uitgesloten.
Wat is het verschil tussen eenmalige pacht en teeltpacht?
Eenmalige pacht was een algemene vorm uit de oude Pachtwet voor maximaal twaalf jaar en bestaat niet meer. Teeltpacht is een huidige vorm voor los land en één- of tweejarige teelten waarvoor vruchtwisseling nodig is. Granen, gras en maïs vallen niet onder teeltpacht.
Moet een korte pachtovereenkomst naar de grondkamer?
Ja. Geliberaliseerde pacht en kortere reguliere pacht worden ter goedkeuring ingezonden, teeltpacht ter registratie, telkens binnen twee maanden na het aangaan. Alleen voor los land tot een hectare vindt volgens RVO geen toetsing plaats.
Wat als de gebruiker na afloop op het land blijft?
Dan ontstaat het risico van discussie over een nieuwe overeenkomst, zeker als u voor het doorgebruik een vergoeding aanneemt. De uitkomst hangt af van de omstandigheden. Een nieuwe periode wordt daarom het liefst opnieuw schriftelijk vastgelegd en ingezonden.
Tot slot
Eenmalige pacht is een begrip uit het verleden, maar de behoefte erachter bestaat nog steeds: grond tijdelijk uitgeven zonder langdurige binding. Het huidige recht biedt daarvoor meerdere routes, elk met eigen voorwaarden. In ons artikel over grond verpachten ziet u hoe die routes passen in een bredere keuze voor uw grond.
Van Hoven & Oomen helpt grondeigenaren al meer dan 40 jaar bij het kiezen en vastleggen van de juiste pachtvorm, ook bij korte afspraken. Onze rentmeesters zijn aangesloten bij de NVR en beëdigd en werken uitsluitend voor de eigenaar.
Wilt u grond voor korte tijd uitgeven, of twijfelt u welke vorm een bestaande afspraak eigenlijk heeft? U bent welkom om contact op te nemen.
Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.



