Moet u geliberaliseerde pacht opzeggen als de looptijd afloopt? In de regel niet. Een geliberaliseerde pachtovereenkomst eindigt op de datum die partijen hebben afgesproken, zonder automatische verlenging en zonder dat de wet een opzegging of aanzegging voorschrijft. Dat is precies het verschil met reguliere pacht, waarbij opzegging alleen kan op wettelijke gronden en de rechter het laatste woord heeft.
Toch gaat het rond de einddatum geregeld mis, vooral wanneer de pachter na afloop blijft doorgebruiken of wanneer partijen mondeling verder gaan. In dit artikel leest u hoe het einde juridisch werkt, hoe u een geliberaliseerde pacht verlengt, welke mogelijkheden er tijdens de looptijd zijn en welk risico doorgebruik met zich meebrengt. Het bredere overzicht van pachtvormen staat in onze gids over pacht.
- Pacht en zakelijke rechten: wat u als grondeigenaar moet weten
- Reguliere pacht: regels, rechten en plichten
- De pachtwet in Nederland: belangrijkste regels
- Pacht landbouwgrond: alle vormen op een rij
- Reguliere pacht opzeggen of beëindigen
- Wat is geliberaliseerde pacht? Uitleg en voorwaarden
- Geliberaliseerde pacht: flexibeler maar minder bescherming
- Pachtprijs geliberaliseerde pacht: hoe wordt deze bepaald?
- Geliberaliseerde pachtovereenkomst opstellen: voorbeeld en tips
- Pachtovereenkomst opstellen: waar moet u op letten?
- Pachtovereenkomst registreren bij de grondkamer
- Pachtnormen: hoe worden pachtprijzen vastgesteld?
- Pachtprijzen landbouwgrond: actuele tarieven en factoren
- Teeltpacht: tijdelijke pacht voor specifieke teelten
- Eenmalige pacht en seizoenspacht: flexibele pachtvormen
- Verpachte grond verkopen: mogelijkheden en waarde
- Wat is erfpacht? Betekenis en werking uitgelegd
- Erfpachtcanon: wat is het en hoe wordt deze berekend?
- Erfpacht afkopen: wanneer is het verstandig?
- Erfpacht grond kopen: waar moet u op letten?
- Erfpacht of eigendom: de verschillen op een rij
- Erfpacht op landbouwgrond: werking en kosten
- Opstalrecht: betekenis en toepassing
- Opstalrecht vestigen: procedure en kosten
- Erfdienstbaarheid: betekenis, soorten en juridische gevolgen
- Recht van overpad: regels en rechten uitgelegd
- Kwalitatieve verplichting: wat is het en hoe werkt het?
- Zakelijk recht vestigen op grond: procedure en aandachtspunten
💡 De kern in het kort
- Geliberaliseerde pacht eindigt van rechtswege op de afgesproken einddatum; een opzegging of aanzegging is wettelijk niet voorgeschreven.
- Verlengen gaat niet vanzelf: voortzetting vraagt een nieuwe schriftelijke overeenkomst of wijziging, die binnen twee maanden naar de grondkamer gaat.
- Tussentijds beëindigen kan met wederzijds goedvinden, schriftelijk en ingezonden bij de grondkamer, of via ontbinding door de rechter.
- Doorgebruik na de einddatum zonder nieuwe afspraak schept onduidelijkheid en kan tot een procedure leiden.
- Een nieuwe overeenkomst zonder uitdrukkelijke keuze voor artikel 7:397 BW valt onder de gewone pachtregels.
- Bij het einde moet de pachter het gepachte in goede staat opleveren; vergoeding voor verbeteringen kent strikte voorwaarden.
Eindigt geliberaliseerde pacht vanzelf?
Ja. Bij geliberaliseerde pacht gelden de wettelijke duur en de verlenging van artikel 7:325 BW niet. De overeenkomst loopt daarom tot de einddatum die partijen hebben vastgelegd en eindigt dan van rechtswege. Volgens RVO is er geen automatische verlenging en is geen aanzegging voorgeschreven. Ook de regeling voor opzegging met toetsing door de rechter, de artikelen 7:366 tot en met 7:374 BW, is niet van toepassing.
Voor u als verpachter betekent dit dat u na afloop weer vrij over de grond beschikt, zonder procedure bij de pachtkamer en zonder dat de pachter zich kan verzetten. Dat geldt ook als de grond in de tussentijd is verkocht: de koper neemt op grond van artikel 7:361 BW de lopende overeenkomst over, inclusief de einddatum. En overlijdt de pachter, dan zetten zijn partner of kinderen de pacht op grond van artikel 7:398 BW voort tot dezelfde einddatum, tenzij zij binnen drie maanden schriftelijk laten weten daarvan af te zien.
Dit alles veronderstelt wel dat er echt sprake is van geliberaliseerde pacht: los land, een uitdrukkelijke keuze voor artikel 7:397 BW in de schriftelijke overeenkomst en inzending bij de grondkamer. Wat die voorwaarden precies inhouden, leest u in het artikel wat is geliberaliseerde pacht.
Is een aanzegging of opzegging nodig?
Wettelijk niet. Toch is het in de praktijk verstandig om de pachter ruim voor de einddatum schriftelijk te laten weten wat u na afloop van plan bent. Gaat u niet verder, dan voorkomt een duidelijke mededeling discussie over de oplevering. Wilt u wel verder, dan geeft het tijd om over een nieuwe overeenkomst te onderhandelen en die op tijd in te zenden.
Het verschil met reguliere pacht is groot. Daar kan de verpachter alleen opzeggen op de gronden die de wet noemt, met vaste termijnen en vormvoorschriften, en kan de pachter zich verzetten, waarna de rechter beslist. Die procedure staat uitgewerkt in het artikel over reguliere pacht opzeggen.
Omdat dat hele traject bij geliberaliseerde pacht ontbreekt, ligt de nadruk op iets anders: helderheid aan het begin over de einddatum en helderheid aan het einde over wat er gebeurt met de grond. Een korte, schriftelijke bevestiging van het einde en de opleverdatum is daarvoor meestal voldoende.
Geliberaliseerde pacht opzeggen tijdens de looptijd
Tussentijds opzeggen is een ander verhaal. De wet bevat voor geliberaliseerde pacht geen eigen regeling voor tussentijdse opzegging, en de opzeggingsartikelen van de reguliere pacht gelden niet; een eenzijdige tussentijdse beëindiging vraagt daarom een juridische beoordeling van de overeenkomst en de omstandigheden. In het concept voor de herziening van het pachtrecht wordt de tussentijdse opzegging wel in de wet vastgelegd, maar dat voorstel is nog niet ingediend en er is niets in werking getreden. Hoe het met die herziening staat, leest u in het artikel over de pachtwet.
Wel zijn er twee wegen die vastliggen. De eerste is beëindiging met wederzijds goedvinden. Op grond van artikel 7:317 BW moet ook de beëindiging van een pachtovereenkomst schriftelijk worden vastgelegd, en op grond van artikel 7:321 BW moet zij binnen twee maanden naar de grondkamer worden gezonden. Zo staat voor beide partijen vast wanneer de overeenkomst eindigt.
De tweede weg is ontbinding door de rechter. Die staat open als een partij ernstig tekortschiet, bijvoorbeeld wanneer het gepachte niet langer voor landbouw wordt gebruikt (artikel 7:376 BW). Daarnaast kan de rechter de overeenkomst op vordering van de verpachter ontbinden als de grond een niet-agrarische bestemming krijgt die overeenstemt met het algemeen belang; de pachter heeft dan recht op schadeloosstelling (artikel 7:377 BW). Hoe zo’n bestemmingswijziging verloopt, leest u in het artikel van landbouwgrond naar bouwgrond.
Geliberaliseerde pacht verlengen: zo gaat dat
Omdat er geen verlenging van rechtswege is, vraagt voortzetting altijd een nieuwe afspraak. Juridisch is dat een nieuwe overeenkomst of een wijziging van de bestaande. In beide gevallen geldt hetzelfde als bij het aangaan: de afspraak moet schriftelijk worden vastgelegd en binnen twee maanden ter goedkeuring naar de grondkamer. Volgens RVO kan een geliberaliseerde overeenkomst digitaal via Mijn RVO worden ingediend; de doorlooptijd is gemiddeld twee tot vier maanden.
Een nieuwe geliberaliseerde overeenkomst op hetzelfde perceel na afloop van de vorige lijkt mogelijk: de wet en RVO noemen daarvoor geen verbod. Het is wel van belang om in de nieuwe overeenkomst opnieuw uitdrukkelijk voor artikel 7:397 BW te kiezen, met een nieuwe einddatum. Daarbij speelt de zesjaarsgrens: komt de looptijd van de nieuwe overeenkomst boven de zes jaar, dan toetst de grondkamer de prijs aan de pachtnormen en geldt een hoger griffierecht.
Een verlenging is ook een natuurlijk moment om de afspraken te herzien, zoals de pachtprijs, het jachtrecht of afspraken over bodembeheer. Welke onderdelen in een goede overeenkomst thuishoren, leest u in het artikel over de geliberaliseerde pachtovereenkomst.
Doorgebruik na de einddatum: wat zijn de risico’s?
Het grootste risico rond het einde zit in een situatie die vaak ongemerkt ontstaat: de looptijd is verstreken, maar de pachter blijft de grond gebruiken en betaalt misschien ook nog een vergoeding. Er is dan geen geldende schriftelijke overeenkomst meer, en de vraag rijst wat de verhouding tussen partijen is. Dat leidt gemakkelijk tot onduidelijkheid en uiteindelijk tot een procedure.
Volgens een gepubliceerde samenvatting van een uitspraak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden uit 2025 leidde doorgebruik na afloop van een geliberaliseerde pacht, met een betaalde factuur voor een pachtvergoeding, in die zaak niet tot een nieuwe pachtovereenkomst; de ontruiming werd toegewezen. Die uitkomst hing af van de feiten van die zaak en is geen garantie voor andere situaties.
Het risico zit vooral in het volgende: als er na afloop wel een nieuwe pachtovereenkomst ontstaat, bijvoorbeeld omdat partijen afspraken maken over gebruik en vergoeding zonder die schriftelijk vast te leggen, ontbreekt de uitdrukkelijke keuze voor artikel 7:397 BW. Een pachtovereenkomst zonder die keuze valt in beginsel onder de gewone pachtregels, met verlenging, prijstoets en opzeggingsbescherming. Voor wie verder wil, ligt een schriftelijke overeenkomst daarom voor de hand; voor wie wil stoppen, een duidelijke mededeling en geen gebruik zonder afspraak.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Ons team staat voor u klaar, met al uw vastgoedvragen.
Wat als de overeenkomst nooit is ingezonden?
Bij het einde van een geliberaliseerde pacht komt soms aan het licht dat de overeenkomst destijds niet naar de grondkamer is gestuurd. In de pachttitel regelt artikel 7:322 BW de gevolgen: zolang de overeenkomst niet is goedgekeurd, kan de verpachter de pachtprijs niet via de rechter vorderen, en de overeenkomst geldt dan voor onbepaalde tijd zonder dat zij kan worden opgezegd.
Artikel 7:397 BW zondert artikel 7:322 BW niet uit. Hoe die sanctie precies uitwerkt naast de regeling voor geliberaliseerde pacht, is in de wettekst niet eenduidig beantwoord. Juist omdat het einde van rechtswege het grote voordeel van deze pachtvorm is, is het verstandig om elke overeenkomst, wijziging en beëindiging tijdig in te zenden. Voor geliberaliseerde pacht kan dat volgens RVO digitaal via Mijn RVO.
Ontdekt u zo’n situatie bij een lopende of aflopende overeenkomst, dan loont het om de stukken vroegtijdig te laten beoordelen voordat u stappen zet richting de pachter.
De oplevering aan het einde van de pacht
Eindigt de overeenkomst, dan moet de pachter het gepachte opleveren. De pachter wordt vermoed het gepachte in goede staat te hebben ontvangen als er bij het begin geen beschrijving is opgemaakt (artikel 7:352 lid 3 BW), en schade aan het gepachte, behalve brandschade, wordt vermoed aan hem toe te rekenen te zijn (artikel 7:352 lid 2 BW). Een beschrijving van de staat bij aanvang en een gezamenlijke inspectie bij het einde voorkomen veel discussie.
Heeft de pachter tijdens de looptijd verbeteringen aangebracht, dan geldt artikel 7:350 BW. Een vergoeding is alleen aan de orde als de pachter vooraf schriftelijk heeft gemeld welke verbetering hij wilde aanbrengen en wat de geschatte kosten waren. De verpachter kon daartegen binnen een maand bezwaar maken. De vergoeding is nooit hoger dan de waardestijging, en de pachter moet haar binnen drie maanden na het einde van de pacht vorderen.
In de periode voor het einde moet de pachter bovendien dulden dat het gepachte wordt bezichtigd en dat er borden worden geplaatst als u de grond wilt verkopen of opnieuw wilt verpachten (artikel 7:357 BW). Zo kunt u de volgende stap voorbereiden terwijl de lopende overeenkomst nog loopt.
Na het einde: opnieuw verpachten, zelf gebruiken of verkopen
Het einde van een geliberaliseerde pacht is een keuzemoment. U kunt opnieuw geliberaliseerd verpachten, aan dezelfde of een andere pachter, of kiezen voor een andere pachtvorm. U kunt de grond ook zelf in gebruik nemen of binnen de familie inzetten. Welke keuze past, hangt samen met uw bredere plannen voor het bezit; het artikel over grondbezit beheren geeft daarvan een overzicht.
Overweegt u verkoop, dan is een perceel dat vrij van gebruik kan worden opgeleverd in de regel eenvoudiger te verkopen dan grond met een lopende overeenkomst. Een aflopende geliberaliseerde pacht maakt het mogelijk de verkoop te plannen rond de einddatum. Hoe zo’n verkoop verloopt, leest u in het artikel over landbouwgrond verkopen.
Veelgestelde vragen over geliberaliseerde pacht opzeggen
Moet u geliberaliseerde pacht opzeggen?
Nee, een geliberaliseerde pacht eindigt van rechtswege op de afgesproken einddatum. De wet schrijft geen opzegging of aanzegging voor. Een schriftelijke bevestiging van het einde en de opleverdatum voorkomt wel misverstanden.
Wordt geliberaliseerde pacht automatisch verlengd?
Nee, de wettelijke verlenging van reguliere pacht geldt niet. Wilt u verder met dezelfde pachter, dan is een nieuwe schriftelijke overeenkomst of wijziging nodig. Die moet binnen twee maanden naar de grondkamer.
Kunt u een geliberaliseerde pacht tussentijds beëindigen?
Met wederzijds goedvinden kan dat, mits de beëindiging schriftelijk wordt vastgelegd en binnen twee maanden naar de grondkamer gaat. Daarnaast kan de rechter de overeenkomst ontbinden als een partij ernstig tekortschiet of als de grond een niet-agrarische bestemming krijgt. Een eenzijdige tussentijdse opzegging kent geen eigen wettelijke regeling en vraagt een juridische beoordeling.
Wat gebeurt er als de pachter na de einddatum blijft?
Dan gebruikt hij de grond zonder geldende schriftelijke overeenkomst. Dat schept onduidelijkheid en kan leiden tot een procedure over ontruiming of over de vraag of er een nieuwe overeenkomst is ontstaan. Het is verstandig zo’n situatie niet te laten voortduren en snel duidelijkheid te geven.
Moet een verlengde geliberaliseerde pacht opnieuw naar de grondkamer?
Ja. Een nieuwe overeenkomst of een wijziging moet net als de oorspronkelijke overeenkomst binnen twee maanden worden ingezonden. Het griffierecht bedraagt in 2026 € 100 via E-pacht en € 166 langs een andere weg, en bij een looptijd van meer dan zes jaar 5% van de pachtprijs met een minimum van € 328 en een maximum van € 786.
Tot slot
Geliberaliseerde pacht eindigt in beginsel eenvoudig: op de afgesproken datum, zonder opzegging en zonder verlenging. Het werk zit vooral in wat eromheen gebeurt: een tijdige mededeling aan de pachter, een nieuwe schriftelijke overeenkomst als u verder wilt, inzending bij de grondkamer en een zorgvuldige oplevering houden het einde voorspelbaar.
Waar het misgaat, is meestal bij doorgebruik zonder afspraak of bij een overeenkomst die nooit is ingezonden. Dan staat juist het voordeel van deze pachtvorm onder druk. Onze rentmeesters zijn aangesloten bij de NVR en beëdigd, en begeleiden grondeigenaren al meer dan 40 jaar bij het aflopen, verlengen en opnieuw uitgeven van pachtovereenkomsten.
Loopt een geliberaliseerde pacht binnenkort af, of twijfelt u of een oude overeenkomst wel goed is vastgelegd? Dan kijken we graag met u naar de stukken en de mogelijke vervolgstappen. U kunt ons bereiken via de contactpagina.
Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.



