Wie het over de pachtwet heeft, bedoelt meestal de regels voor pacht van landbouwgrond in titel 5 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Een aparte Pachtwet bestaat niet meer: de regels staan in het BW, aangevuld met de Uitvoeringswet grondkamers, het Pachtprijzenbesluit 2007 en een jaarlijkse regeling met de maximale pachtprijzen. Samen vormen zij een stelsel dat de pachter beschermt en de verpachter een vast kader geeft. In dit artikel leest u hoe dat stelsel is opgebouwd, welke instanties erbij horen en hoe het staat met de aangekondigde herziening.
In ons overzicht over pacht en zakelijke rechten vindt u alle pachtvormen en zakelijke rechten op een rij. Dit artikel gaat over de wettelijke regeling zelf: welke regels er zijn, waar ze staan en hoe ze samenhangen. Het pachtrecht wordt herzien, maar er is niets van in werking getreden en het wetsvoorstel is nog niet bij de Tweede Kamer ingediend.
- Pacht en zakelijke rechten: wat u als grondeigenaar moet weten
- Reguliere pacht: regels, rechten en plichten
- Pacht landbouwgrond: alle vormen op een rij
- Reguliere pacht opzeggen of beëindigen
- Wat is geliberaliseerde pacht? Uitleg en voorwaarden
- Geliberaliseerde pacht: flexibeler maar minder bescherming
- Geliberaliseerde pacht opzeggen of verlengen
- Pachtprijs geliberaliseerde pacht: hoe wordt deze bepaald?
- Geliberaliseerde pachtovereenkomst opstellen: voorbeeld en tips
- Pachtovereenkomst opstellen: waar moet u op letten?
- Pachtovereenkomst registreren bij de grondkamer
- Pachtnormen: hoe worden pachtprijzen vastgesteld?
- Pachtprijzen landbouwgrond: actuele tarieven en factoren
- Teeltpacht: tijdelijke pacht voor specifieke teelten
- Eenmalige pacht en seizoenspacht: flexibele pachtvormen
- Verpachte grond verkopen: mogelijkheden en waarde
- Wat is erfpacht? Betekenis en werking uitgelegd
- Erfpachtcanon: wat is het en hoe wordt deze berekend?
- Erfpacht afkopen: wanneer is het verstandig?
- Erfpacht grond kopen: waar moet u op letten?
- Erfpacht of eigendom: de verschillen op een rij
- Erfpacht op landbouwgrond: werking en kosten
- Opstalrecht: betekenis en toepassing
- Opstalrecht vestigen: procedure en kosten
- Erfdienstbaarheid: betekenis, soorten en juridische gevolgen
- Recht van overpad: regels en rechten uitgelegd
- Kwalitatieve verplichting: wat is het en hoe werkt het?
- Zakelijk recht vestigen op grond: procedure en aandachtspunten
💡 De kern in het kort
- De pachtregels staan in titel 5 van Boek 7 BW, van artikel 7:311 tot en met 7:399e.
- De Uitvoeringswet grondkamers regelt de toetsing door de vijf regionale grondkamers en het beroep bij de Centrale Grondkamer.
- Het Pachtprijzenbesluit 2007 en de jaarlijkse regeling bepalen de maximale pachtprijzen, die per 1 juli worden herzien.
- Geschillen over opzegging, ontbinding en ontruiming gaan naar de pachtkamer van de rechtbank.
- Het pachtrecht is grotendeels dwingend: afspraken ten nadele van de pachter houden geen stand.
- De herziening is nog niet ingediend; volgens de Kamerbrief van 18 september 2026 gaat zij rond de zomer van 2027 naar de Tweede Kamer, zonder ingangsdatum.
Wat wordt bedoeld met de pachtwet?
De pachtwet in de spreektaal bestaat uit vier lagen. De inhoud van de rechtsverhouding staat in titel 5 van Boek 7 BW: wat pacht is, hoe lang zij duurt, welke rechten en plichten partijen hebben en hoe de pacht eindigt. De Uitvoeringswet grondkamers regelt welke instanties toetsen en hoe die procedure loopt. Het Pachtprijzenbesluit 2007 bevat de methode voor de maximale pachtprijs, en een ministeriële regeling stelt ieder jaar de bedragen vast. Voor 2026 is dat de regeling in Staatscourant 2026, 19589, die op 1 juli 2026 in werking trad.
Daarnaast bepaalt het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering dat pachtzaken bij een aparte kamer van de rechtbank horen. Voor u als verpachter is vooral van belang dat deze regels op elkaar ingrijpen. Een afspraak in de overeenkomst kan in strijd zijn met het BW, door de grondkamer worden aangepast of door de rechter worden getoetst, ook als beide partijen er destijds mee instemden. Hoe pacht zich verhoudt tot de andere rechten en plichten die bij grondbezit horen, leest u in ons artikel over grondbezit in Nederland.
Hoe is titel 5 van Boek 7 BW opgebouwd?
De wettekst volgt de levensloop van een pachtovereenkomst: van begrippen en totstandkoming, via de lopende verhouding, naar het einde en de verkoop. Onderstaand overzicht helpt om een bepaling snel terug te vinden.
| Onderdeel | Artikelen | Waar het over gaat |
|---|---|---|
| Begrippen | 7:311 tot 7:313 | Pacht, landbouw, hoeve en los land |
| Overeenkomst en grondkamer | 7:317 tot 7:324 | Schriftelijkheid, inzending, goedkeuring, gevolgen van nalaten |
| Duur | 7:325 en 7:326 | 12 of 6 jaar, verlenging, herziening van bepalingen |
| Pachtprijs | 7:327 tot 7:335 | Maximum, prijsvorm, vermindering, verhoging en herziening |
| Rechten en plichten | 7:336 tot 7:358 | Beschikbaar stellen, gebreken, herbouw, onderhoud, verbeteringen, oplevering |
| Overgang en voortzetting | 7:361 tot 7:366 | Verkoop, indeplaatsstelling, medepacht, overlijden |
| Einde | 7:367 tot 7:377 | Opzegging, opzeggingsgronden, ontbinding |
| Voorkeursrecht | 7:378 tot 7:384 | Aanbieden bij verkoop, taxatie, uitzonderingen |
| Bijzondere vormen en slot | 7:385 tot 7:399e | Onder meer openbare lichamen, reservaatspacht, kleine percelen, teeltpacht, geliberaliseerde pacht, dwingend recht, erfpacht en zetboer |
Wanneer is de pachtwet van toepassing?
Pacht is volgens artikel 7:311 BW het in gebruik geven van een onroerende zaak om er landbouw op uit te oefenen, tegen een tegenprestatie. Artikel 7:312 BW noemt akkerbouw, weidebouw, veehouderij, tuinbouw en elke andere tak van bodemcultuur, met uitzondering van de bosbouw, en steeds voor zover bedrijfsmatig uitgeoefend. Is het gebruik niet bedrijfsmatig of niet voor landbouw, dan is het huur. Bij de vraag naar bedrijfsmatigheid kijkt de rechtspraak onder meer naar de omvang en samenhang van het bedrijf, de investeringen, het te verwachten rendement en een eventuele hoofdfunctie buiten de landbouw.
Voor los land tot 1 hectare valt een groot deel van de regels weg (artikel 7:395 BW). Omgekeerd kunnen de pachtregels juist wel gelden waar partijen dat niet verwachten: bij een erfpacht of ander zakelijk genotsrecht op landbouwgrond van 25 jaar of korter, of voor onbepaalde tijd, zijn de pachtregels overeenkomstig van toepassing (artikel 7:399d BW). Meer daarover leest u in ons artikel over erfpacht op landbouwgrond. Een overeenkomst met een zetboer vraagt voorafgaande goedkeuring van de grondkamer (artikel 7:399e BW).
Waarom kunt u niet alles zelf afspreken?
Het pachtrecht is grotendeels dwingend recht. Bedingen die ten nadele van de pachter afwijken van de wet, houden geen stand (artikel 7:399 BW). Een voorwaarde dat de grondkamer de overeenkomst ongewijzigd moet goedkeuren, geldt als niet geschreven (artikel 7:399b BW). En ook een goedgekeurde overeenkomst maakt een onwettige bepaling niet alsnog geldig (artikel 7:319 lid 6 BW).
Ook de prijs is aan vormregels gebonden. De pachtprijs is een bedrag in geld dat uitsluitend naar tijdruimte wordt bepaald, en mag niet aan productprijzen worden gekoppeld tenzij de grondkamer dat goedkeurt (artikel 7:328 BW). Een beroep op onvoorziene omstandigheden om de prijs te wijzigen, is uitgesloten (artikel 7:335 BW). Wie een overeenkomst niet binnen 2 maanden inzendt, kan geen betaling van de pachtprijs vorderen zolang zij niet is goedgekeurd, en de overeenkomst geldt dan voor onbepaalde tijd zonder dat zij kan worden opgezegd (artikel 7:322 BW).
Uitvoeringswet grondkamers: wie toetst er?
Er zijn vijf grondkamers: Noord, Noordwest, Oost, Zuidwest en Zuid. Noord-Brabant en Limburg vallen onder de grondkamer Zuid, Zeeland en Zuid-Holland onder Zuidwest. Het secretariaat is ondergebracht bij RVO in Zwolle. De bevoegde grondkamer is die van de plaats waar het gepachte of het grootste deel ervan ligt, bij een hoeve die van het hoofdgebouw (artikel 22 Uitvoeringswet grondkamers). De overeenkomst vermeldt onder meer namen, woonplaatsen en de kadastrale aanduiding van het gepachte (artikel 17).
Wil de grondkamer de overeenkomst niet ongewijzigd goedkeuren, dan deelt zij eerst haar bezwaren mee en krijgen partijen gelegenheid te reageren (artikel 25). Tegen een beschikking staat binnen 1 maand beroep open bij de Centrale Grondkamer in Arnhem (artikel 36). Hoe de inzending in de praktijk verloopt, leest u in ons artikel over de pachtovereenkomst bij de grondkamer.
De pachtkamer: wanneer beslist de rechter?
Waar de grondkamer de overeenkomst toetst, beslist de pachtkamer van de rechtbank over geschillen: verzet tegen een opzegging, ontbinding, ontruiming, schadeloosstelling en indeplaatsstelling (artikel 1019j Rv). Naast rechters hebben daar deskundige leden zitting. Hoger beroep gaat naar de pachtkamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, binnen 1 maand (artikel 1019o Rv), en daarna is cassatie bij de Hoge Raad mogelijk. Die korte beroepstermijn is een punt om op te letten: wie te laat is, verliest de mogelijkheid tot hoger beroep.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Ons team staat voor u klaar, met al uw vastgoedvragen.
Pachtprijzenbesluit en jaarlijkse pachtnormen
Het Pachtprijzenbesluit 2007 verdeelt Nederland voor los land in 14 pachtprijsgebieden en voor tuinland in 2 gebieden. Per gebied wordt een regionorm berekend op basis van de gemiddelde grondbeloning over 5 jaar, voor 2026 de jaren 2020 tot en met 2024, met een correctie voor het vereiste rendement van de verpachter. Wageningen Social & Economic Research maakt die berekening. De normen worden jaarlijks per 1 juli herzien; per 1 juli 2026 stegen zij in 13 van de 14 gebieden, gemiddeld met 5,6%.
Voor overeenkomsten van op of na 1 september 2007 is de regionorm het maximum. Voor oudere overeenkomsten past een veranderpercentage de prijs van rechtswege aan, begrensd op 110% van de regionorm en op 2% van de vrije verkeerswaarde. Voor bedrijfsgebouwen en agrarische woningen gelden eigen maxima. De werking van dit systeem staat in ons artikel over pachtnormen.
Welke pachtvormen kent de pachtwet nu?
De huidige wet kent drie hoofdvormen. Reguliere pacht (artikel 7:325 BW) is de standaard, met 12 jaar voor een hoeve en 6 jaar voor los land en verlenging van rechtswege. Teeltpacht (artikel 7:396 BW) is bedoeld voor één- of tweejarige teelten waarvoor vruchtwisseling nodig is. Geliberaliseerde pacht (artikel 7:397 BW) geldt alleen voor los land en eindigt vanzelf op de afgesproken datum. De eenmalige pacht uit de vroegere Pachtwet bestaat niet meer; de geliberaliseerde pacht is haar opvolger. Hoe de vormen zich tot elkaar verhouden, ziet u in ons artikel over pacht van landbouwgrond.
Hoe staat het met de herziening van de pachtwet?
Er is niets in werking getreden en het wetsvoorstel is nog niet bij de Tweede Kamer ingediend. Er ligt een conceptwetsvoorstel uit december 2025, waarop in de internetconsultatie 131 zienswijzen zijn ingediend. De Raad voor de rechtspraak bracht op 8 april 2026 advies uit. Volgens de Kamerbrief van 18 september 2026 gaat het voorstel in het eerste kwartaal van 2027 naar de Raad van State en rond de zomer van 2027 naar de Tweede Kamer. Een datum van inwerkingtreding noemt de brief niet: dat gebeurt zo snel als verantwoord nadat beide Kamers hebben ingestemd.
De lagere regelgeving loopt apart. Er komt een wijziging van het Pachtprijzenbesluit en het Uitvoeringsbesluit pacht, en een nieuwe Uitvoeringsregeling pacht met onder meer een lijst van duurzaamheidsafspraken en een negatieflijst voor teeltpacht. Het externe onderzoek naar de pachtprijssystematiek wordt naar verwachting eind 2026 afgerond.
Wat staat er in het concept, en wat betekent het voor lopende contracten?
Het concept vervangt de huidige vormen door standaardpacht van minimaal 24 jaar, continuatiepacht als opvolger van reguliere pacht, kortlopende pacht van maximaal 12 jaar in plaats van geliberaliseerde pacht, teeltpacht van maximaal 2 jaar en natuurpacht. Verder wil het kabinet dat bij het bereiken van de AOW-leeftijd wordt vermoed dat er geen bedrijfsmatige landbouw meer is, waarbij de pachter het tegendeel moet bewijzen. Nu ligt die bewijslast bij de verpachter. De grens voor erfpacht in artikel 7:399d BW gaat in het concept van 25 naar 35 jaar.
Voor bestaande contracten bevat het concept overgangsrecht: overeenkomsten die vóór de inwerkingtreding zijn aangegaan en uiterlijk een jaar daarna zijn ingezonden, blijven onder het oude recht. Bij reguliere pacht zouden enkele nieuwe regels wel direct gaan gelden, zoals de omkering van de bewijslast bij de AOW-leeftijd en de gewijzigde indeplaatsstelling. Of er voor reguliere pacht een einddatum van het overgangsrecht komt, staat nog open: de staatssecretaris schrijft daarover nog geen besluit te hebben genomen.
Veelgestelde vragen over pachtwet
Wanneer gaat de nieuwe pachtwet in?
Daar is nog geen datum voor. Volgens de Kamerbrief van 18 september 2026 gaat het voorstel in het eerste kwartaal van 2027 naar de Raad van State en rond de zomer van 2027 naar de Tweede Kamer. Daarna moeten beide Kamers instemmen. Tot die tijd geldt het huidige pachtrecht.
Bestaat de Pachtwet nog?
Niet als aparte wet. De regels staan nu in titel 5 van Boek 7 BW, aangevuld met de Uitvoeringswet grondkamers, het Pachtprijzenbesluit 2007 en een jaarlijkse regeling met de maximale pachtprijzen. In de spreektaal heet dat geheel nog vaak de pachtwet.
Geldt de pachtwet voor elk stuk grond dat ik aan een boer verhuur?
Alleen als de grond wordt gebruikt voor bedrijfsmatige landbouw; bosbouw valt erbuiten. Is het gebruik niet bedrijfsmatig, dan is het huur. Voor los land tot 1 hectare gelden de meeste pachtregels niet.
Wat doet de grondkamer?
De grondkamer toetst pachtovereenkomsten, onder meer op de hoogte van de pachtprijs en op buitensporige verplichtingen, en keurt ze goed, wijzigt of vernietigt ze. Ook geeft zij machtigingen en laat zij taxaties uitvoeren bij het voorkeursrecht. Beroep gaat binnen 1 maand naar de Centrale Grondkamer in Arnhem.
Wat gebeurt er met mijn bestaande pachtcontract als de wet verandert?
Volgens het concept blijven contracten die vóór de inwerkingtreding zijn aangegaan en tijdig zijn ingezonden onder het oude recht. Bij reguliere pacht zouden enkele nieuwe regels wel direct gelden. Dit is een concept: over een einddatum voor het overgangsrecht is nog niet besloten.
Tot slot
De pachtwet is geen enkel wetboek maar een samenhangend stelsel van wet, uitvoeringswet en jaarlijkse prijsregels. Wie verpacht, heeft met al die lagen te maken: de overeenkomst moet passen binnen titel 7.5 BW, door de grondkamer komen en binnen de geldende normen blijven.
Bij Van Hoven & Oomen volgen wij de pachtregels en de herziening op de voet. Onze rentmeesters zijn aangesloten bij de NVR en beëdigd, en werken uitsluitend voor de eigenaar van de grond. In ons artikel over de agrarisch rentmeester leest u hoe wij grondeigenaren daarin bijstaan.
Wilt u weten wat de huidige regels en de voorgenomen wijzigingen betekenen voor uw pachtcontracten? Wij bekijken het graag met u. U kunt contact met ons opnemen om uw situatie te bespreken.
Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.



