Wie zoekt naar de erfpacht betekenis, vindt vooral uitleg voor huiseigenaren in de stad. Dit artikel kijkt vanaf de andere kant: die van de grondeigenaar. Kort gezegd blijft u bij erfpacht eigenaar van de grond, terwijl een ander het recht krijgt om die grond te houden en te gebruiken alsof hij eigenaar is. Voor particulieren met landerijen, stichtingen, kerken en agrarische ondernemers is erfpacht zo een manier om grond langdurig uit te geven zonder de eigendom te verkopen.
Hieronder leest u wat erfpacht juridisch is, wat de canon is, hoe lang erfpacht loopt, welke rechten en plichten u en de erfpachter hebben en hoe erfpacht eindigt. Ook zetten we erfpacht naast pacht en huur. Erfpacht is een van de zakelijke rechten die we behandelen in ons overzicht pacht en zakelijke rechten.
- Pacht en zakelijke rechten: wat u als grondeigenaar moet weten
- Reguliere pacht: regels, rechten en plichten
- De pachtwet in Nederland: belangrijkste regels
- Pacht landbouwgrond: alle vormen op een rij
- Reguliere pacht opzeggen of beëindigen
- Wat is geliberaliseerde pacht? Uitleg en voorwaarden
- Geliberaliseerde pacht: flexibeler maar minder bescherming
- Geliberaliseerde pacht opzeggen of verlengen
- Pachtprijs geliberaliseerde pacht: hoe wordt deze bepaald?
- Geliberaliseerde pachtovereenkomst opstellen: voorbeeld en tips
- Pachtovereenkomst opstellen: waar moet u op letten?
- Pachtovereenkomst registreren bij de grondkamer
- Pachtnormen: hoe worden pachtprijzen vastgesteld?
- Pachtprijzen landbouwgrond: actuele tarieven en factoren
- Teeltpacht: tijdelijke pacht voor specifieke teelten
- Eenmalige pacht en seizoenspacht: flexibele pachtvormen
- Verpachte grond verkopen: mogelijkheden en waarde
- Erfpachtcanon: wat is het en hoe wordt deze berekend?
- Erfpacht afkopen: wanneer is het verstandig?
- Erfpacht grond kopen: waar moet u op letten?
- Erfpacht of eigendom: de verschillen op een rij
- Erfpacht op landbouwgrond: werking en kosten
- Opstalrecht: betekenis en toepassing
- Opstalrecht vestigen: procedure en kosten
- Erfdienstbaarheid: betekenis, soorten en juridische gevolgen
- Recht van overpad: regels en rechten uitgelegd
- Kwalitatieve verplichting: wat is het en hoe werkt het?
- Zakelijk recht vestigen op grond: procedure en aandachtspunten
💡 De kern in het kort
- Erfpacht is een zakelijk recht om de onroerende zaak van een ander te houden en te gebruiken (art. 5:85 lid 1 BW).
- U blijft eigenaar; de erfpachter krijgt hetzelfde genot als een eigenaar, tenzij de akte anders bepaalt.
- De akte kan een canon opleggen, een periodieke vergoeding aan de eigenaar, maar verplicht is dat niet.
- De wet schrijft geen duur voor; bij landbouwgrond bepaalt de duur wel of de pachtregels meegaan.
- U kunt de erfpacht opzeggen als de canon over twee achtereenvolgende jaren niet is betaald of de erfpachter ernstig tekortschiet.
- Bij het einde heeft de erfpachter in beginsel recht op vergoeding van gebouwen, werken en beplantingen, met vier uitzonderingen die de akte kan opnemen.
Erfpacht betekenis: wat houdt het recht in?
Artikel 5:85 lid 1 BW omschrijft erfpacht als een zakelijk recht dat de erfpachter de bevoegdheid geeft een onroerende zaak van een ander te houden en te gebruiken. Het woord zakelijk is hier belangrijk. Een zakelijk recht hangt aan de grond zelf en niet aan een persoon. Het blijft bestaan als u de grond verkoopt, en de erfpachter kan het binnen de grenzen van de akte zelf overdragen.
U houdt wat de bloot eigendom wordt genoemd: de eigendom zonder het dagelijkse gebruik. Daartegenover staat de erfpachter met een vergaand gebruiksrecht. Hij heeft hetzelfde genot als een eigenaar, tenzij de akte van vestiging anders bepaalt (art. 5:89 lid 1 BW). Vruchten en roerende voordelen zijn van hem; onroerende voordelen worden uw eigendom, maar vallen wel onder de erfpacht (art. 5:90 BW).
Erfpacht ontstaat bij notariële akte, die wordt ingeschreven in de openbare registers. In die akte staan de afspraken die het recht invullen: duur, canon, toegestaan gebruik, onderhoud en de regels bij overdracht en einde. Veel wettelijke regels over erfpacht zijn regelend recht: de akte mag ervan afwijken.
Wat is de canon bij erfpacht?
De akte kan de erfpachter verplichten tot een periodieke geldsom aan de eigenaar: de canon (art. 5:85 lid 2 BW). Een canon is dus geen vereiste voor erfpacht. Partijen kunnen ook afspreken dat de erfpachter de vergoeding in één keer voldoet, bij de vestiging of later. Dat heet afkoop.
Hoe de canon wordt berekend, geïndexeerd en herzien, volgt uit de akte en de algemene voorwaarden; de wet schrijft geen formule of maximum voor. Hoe dat in de praktijk werkt en waar u als eigenaar op let, leest u in ons artikel over de erfpachtcanon.
Voor de eigenaar is de canon de opbrengst van het recht, en de wet beschermt die positie. Wordt de erfpacht overgedragen, dan zijn de nieuwe en de vorige erfpachter hoofdelijk aansprakelijk voor de canon over de voorafgaande vijf jaar (art. 5:92 lid 2 BW); van die regel kan de akte niet ten nadele van de verkrijger afwijken.
Hoe lang duurt erfpacht?
De wet schrijft geen duur voor; partijen regelen de duur in de akte (art. 5:86 BW). In akten en voorwaarden komen tijdelijke, voortdurende en eeuwigdurende erfpacht voor. Dat zijn praktijktermen en geen wettelijke categorieën. Wat ze precies inhouden, leest u daarom altijd in de akte zelf.
Wat gebeurt er als de termijn afloopt en de erfpachter gewoon blijft zitten? Dan loopt de erfpacht door, tenzij u uiterlijk zes maanden na afloop laat blijken dat u de erfpacht als geëindigd beschouwt (art. 5:98 lid 1 BW). Daarna kunnen beide partijen de verlengde erfpacht opzeggen met de termijnen uit artikel 5:88 BW. Een afwijking van deze regel ten nadele van de erfpachter is nietig.
Bij landbouwgrond heeft de duur een extra betekenis. Artikel 7:399d BW verklaart de pachtregels van overeenkomstige toepassing op zakelijke genotsrechten op hoeves of los land die tegen vergoeding worden gevestigd voor 25 jaar of korter, of voor onbepaalde tijd, in dat laatste geval beperkt tot 25 jaar na vestiging. Dwingend pachtrecht gaat dan voor. Daarom kiezen partijen bij agrarische erfpacht in de praktijk vaak voor een looptijd van minimaal 26 jaar; meer hierover in erfpacht op landbouwgrond.
Het conceptwetsvoorstel voor de herziening van het pachtrecht verhoogt die grens naar 35 jaar, maar dat voorstel is nog niet ingediend en nu geldt dus 25 jaar. Hoe het met die herziening staat, leest u in het artikel over de pachtwet.
Welke rechten en plichten heeft de erfpachter?
De erfpachter gebruikt de grond als een eigenaar, maar mag de bestemming van het gebruik niet wijzigen zonder uw toestemming (art. 5:89 lid 2 BW). Hij draagt de gewone lasten en herstellingen, meldt buitengewone herstellingen aan u en draagt ook de buitengewone lasten (art. 5:96 BW). De akte kan een andere verdeling vastleggen. Daarnaast heeft de erfpachter, tenzij de akte anders bepaalt, de volgende bevoegdheden:
- ondererfpacht vestigen (art. 5:93 lid 1 BW); die eindigt met de erfpacht, tenzij u hebt ingestemd;
- de grond verhuren of verpachten (art. 5:94 lid 1 BW); na het einde van de erfpacht respecteert u geldige verhuringen in beginsel;
- het recht overdragen of splitsen, waarbij de akte kan bepalen dat dit alleen met uw toestemming mag (art. 5:91 BW);
- onverplicht aangebrachte gebouwen, werken en beplantingen wegnemen, mits hij de oude staat herstelt (art. 5:89 lid 3 BW).
Weigert u toestemming voor overdracht zonder redelijke grond, of reageert u niet, dan kan de kantonrechter de erfpachter machtiging geven (art. 5:91 lid 4 BW). Over gezamenlijke belangen kunnen u en de erfpachter procederen, mits de ander tijdig wordt opgeroepen (art. 5:95 BW).
Welke positie heeft u als grondeigenaar?
Als eigenaar stuurt u vooral via de akte. Daarin legt u vast waarvoor de grond mag worden gebruikt, of overdracht en verhuur uw toestemming vereisen, wie welk onderhoud draagt, hoe de canon zich ontwikkelt en wat er bij het einde gebeurt. Wat niet in de akte staat, valt terug op de wet, en die geeft de erfpachter veel ruimte.
Daarnaast heeft u wettelijke waarborgen. U wordt eigenaar van de onroerende voordelen, u kunt de erfpacht opzeggen bij wanbetaling of ernstig tekortschieten en u mag bij het einde uw vorderingen verrekenen met de vergoeding die u verschuldigd bent. Contractueel kunnen eigenaren extra afspraken maken, zoals een voorkeursrecht als de erfpachter zijn recht wil verkopen. De Staat neemt zo’n bepaling bijvoorbeeld op in zijn erfpachtcontracten.
Voor kerken, stichtingen en particulieren met verspreid grondbezit is erfpacht een manier om grond langdurig in andere handen te geven en toch eigenaar te blijven. Hoe dat past in het beheer van een bredere portefeuille van een kerkgenootschap, leest u in ons artikel over kerkelijk vastgoed.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Ons team staat voor u klaar, met al uw vastgoedvragen.
Hoe eindigt erfpacht en wat gebeurt er dan?
Erfpacht eindigt onder meer door het verstrijken van de termijn, door opzegging of door een uitspraak van de rechter. De erfpachter mag opzeggen, tenzij de akte anders bepaalt (art. 5:87 lid 1 BW). U als eigenaar kunt opzeggen als de erfpachter de canon over twee achtereenvolgende jaren niet betaalt of ernstig tekortschiet in zijn andere verplichtingen (art. 5:87 lid 2 BW). De opzegging moet dan binnen acht dagen worden betekend aan beperkt gerechtigden en beslagleggers die in de registers staan, op straffe van nietigheid.
Opzegging gebeurt bij deurwaardersexploot, met een termijn van ten minste een jaar, en bij wanbetaling of tekortschieten van ten minste een maand (art. 5:88 BW). Zegt u op wegens tekortschieten, dan vergoedt u de waarde van de erfpacht, na aftrek van wat u van de erfpachter te vorderen heeft. De wet is op dit punt dwingend. Wel kan de akte u een opzegbevoegdheid geven op andere gronden dan tekortschieten (art. 5:87 lid 3 BW).
Bij het einde heeft de erfpachter recht op vergoeding van de waarde van de nog aanwezige gebouwen, werken en beplantingen (art. 5:99 lid 1 BW). De akte kan die vergoeding uitsluiten als de grond een andere bestemming had dan woningbouw, als de erfpachter de zaken niet zelf heeft bekostigd, als de erfpacht eindigde door zijn eigen opzegging, of voor zaken die onverplicht zijn aangebracht en weggenomen mogen worden. Voor agrarische en bedrijfsmatige grond is die eerste uitzondering van belang, mits ze in de akte staat. Tot de vergoeding is betaald, heeft de erfpachter een retentierecht (art. 5:100 BW).
Loopt de erfpacht lang, dan kan de rechter haar op vordering van u of de erfpachter wijzigen of opheffen bij onvoorziene omstandigheden die zo ingrijpend zijn dat ongewijzigde instandhouding naar redelijkheid en billijkheid niet kan worden gevergd. Die vordering kan pas 25 jaar na de vestiging worden ingesteld (art. 5:97 BW).
Wat is het verschil tussen erfpacht, pacht en huur?
Erfpacht, pacht en huur geven alle drie een ander het gebruik van uw grond, maar juridisch zijn het verschillende dingen. Erfpacht is een zakelijk recht. Pacht is een overeenkomst om grond in gebruik te geven voor de uitoefening van de landbouw tegen een tegenprestatie (art. 7:311 BW). Wordt grond niet voor bedrijfsmatige landbouw in gebruik gegeven, dan is het geen pacht maar huur.
| Erfpacht | Pacht | Huur | |
|---|---|---|---|
| Karakter | Zakelijk recht (art. 5:85 BW) | Overeenkomst voor bedrijfsmatige landbouw (art. 7:311 BW) | Persoonlijk gebruiksrecht |
| Regels | Grotendeels regelend, veel ruimte in de akte | Veel dwingend recht, toets door de grondkamer | Buiten de pachtregels |
| Vergoeding | Canon, als de akte die oplegt | Pachtprijs, bij reguliere pacht gebonden aan een maximum | Huurprijs |
| Duur | Vrij te regelen in de akte (art. 5:86 BW) | Regulier 12 jaar hoeve, 6 jaar los land, met verlenging | Volgens de huurovereenkomst |
Voor u als eigenaar is het grootste verschil de mate van vrijheid. Bij pacht bepaalt de wet veel: de duur, de maximale pachtprijs, de opzeggingsgronden en het voorkeursrecht van de pachter. Bij erfpacht regelt u met de erfpachter veel zelf in de akte, met uitzondering van agrarische erfpacht voor 25 jaar of korter of voor onbepaalde tijd, waarop de pachtregels van toepassing zijn. Ook fiscaal is er een verschil: de vestiging van erfpacht is een belastbaar feit voor de overdrachtsbelasting, het aangaan van huur niet. Meer daarover in overdrachtsbelasting bij grond.
Wanneer kiest een grondeigenaar voor erfpacht?
Erfpacht past als u de grond wilt behouden maar het gebruik voor lange tijd wilt uitgeven, met meer contractvrijheid dan pacht biedt. U blijft eigenaar, houdt via de akte invloed op het gebruik en ontvangt een canon of een afkoopsom. De lasten verschuiven grotendeels naar de erfpachter. Daar staat tegenover dat u het gebruik lang uit handen geeft.
Of erfpacht beter past dan verkopen, hangt af van uw doelen met de grond, de horizon van uw organisatie of familie en uw fiscale positie. Die afweging werken we uit in erfpacht of eigendom. Fiscaal loopt er veel uiteen: of de grond in box 1 of box 3 valt, hoe de bloot eigendom wordt gewaardeerd en welke overdrachtsbelasting bij de vestiging speelt. Die vragen legt u voor aan uw fiscalist. Wie meerdere percelen bezit, kan erfpacht bovendien naast pacht, verhuur en eigen gebruik inzetten; zie grondbezit beheren.
Veelgestelde vragen over erfpacht betekenis
Blijf ik eigenaar van mijn grond bij erfpacht?
Ja. Bij erfpacht blijft u eigenaar; de erfpachter krijgt een zakelijk recht om de grond te houden en te gebruiken (art. 5:85 BW). U houdt de bloot eigendom en via de akte invloed op gebruik, overdracht en einde.
Kan ik als grondeigenaar de erfpacht opzeggen?
Alleen in beperkte gevallen. De wet geeft u een opzeggingsrecht als de canon over twee achtereenvolgende jaren niet is betaald of de erfpachter ernstig tekortschiet (art. 5:87 lid 2 BW); u vergoedt dan wel de waarde van de erfpacht. De akte kan u een opzegbevoegdheid op andere gronden geven, met een termijn van ten minste een jaar.
Wie betaalt het onderhoud en de lasten bij erfpacht?
De erfpachter draagt de gewone lasten en herstellingen en ook de buitengewone lasten. Buitengewone herstellingen meldt hij aan u (art. 5:96 BW). De akte kan een andere verdeling vastleggen.
Mag een erfpachter zijn recht verkopen?
Ja, erfpacht is overdraagbaar. De akte kan bepalen dat overdracht alleen met uw toestemming mag (art. 5:91 BW). Weigert u zonder redelijke grond, dan kan de kantonrechter de erfpachter machtigen.
Wat gebeurt er als de erfpacht afloopt?
Blijft de erfpachter na afloop zitten, dan loopt de erfpacht door, tenzij u binnen zes maanden laat blijken dat u haar als geëindigd beschouwt (art. 5:98 BW). Bij het einde heeft de erfpachter in beginsel recht op vergoeding van de nog aanwezige gebouwen, werken en beplantingen, tenzij de akte dat in een van de wettelijke gevallen uitsluit.
Tot slot
Erfpacht geeft een ander een vergaand gebruiksrecht op uw grond, terwijl u eigenaar blijft. De wet biedt een kader, maar de akte bepaalt het meeste: duur, canon, gebruik, toestemming en de afspraken bij het einde.
Voor een grondeigenaar draait het daarom om een goede akte en een helder beeld van wat u op lange termijn met de grond wilt. Bij landbouwgrond telt daarnaast de grens van 25 jaar uit het pachtrecht.
Overweegt u grond in erfpacht uit te geven, of wilt u een bestaande erfpacht laten doorlichten? Wij kijken graag met u naar de akte en de mogelijkheden. Neem contact met ons op voor een eerste gesprek.
Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.



