Reguliere pacht opzeggen is voor een verpachter geen kwestie van een brief sturen en afwachten. De wet laat opzegging alleen toe tegen het einde van een pachttermijn, op een beperkt aantal gronden, en met een rechter die het laatste woord heeft als de pachter zich verzet. Daarnaast kan reguliere pacht eindigen door ontbinding, door een andere bestemming van de grond of in onderling overleg. In dit artikel leest u welke routes er zijn, welke termijnen gelden en welke rol de pachtkamer speelt.
Dit artikel hoort bij ons overzicht over pacht en zakelijke rechten. Hoe reguliere pacht in het algemeen werkt, met duur, rechten en plichten, leest u in ons artikel over reguliere pacht. Wij beschrijven het recht dat nu geldt.
- Pacht en zakelijke rechten: wat u als grondeigenaar moet weten
- Reguliere pacht: regels, rechten en plichten
- De pachtwet in Nederland: belangrijkste regels
- Pacht landbouwgrond: alle vormen op een rij
- Wat is geliberaliseerde pacht? Uitleg en voorwaarden
- Geliberaliseerde pacht: flexibeler maar minder bescherming
- Geliberaliseerde pacht opzeggen of verlengen
- Pachtprijs geliberaliseerde pacht: hoe wordt deze bepaald?
- Geliberaliseerde pachtovereenkomst opstellen: voorbeeld en tips
- Pachtovereenkomst opstellen: waar moet u op letten?
- Pachtovereenkomst registreren bij de grondkamer
- Pachtnormen: hoe worden pachtprijzen vastgesteld?
- Pachtprijzen landbouwgrond: actuele tarieven en factoren
- Teeltpacht: tijdelijke pacht voor specifieke teelten
- Eenmalige pacht en seizoenspacht: flexibele pachtvormen
- Verpachte grond verkopen: mogelijkheden en waarde
- Wat is erfpacht? Betekenis en werking uitgelegd
- Erfpachtcanon: wat is het en hoe wordt deze berekend?
- Erfpacht afkopen: wanneer is het verstandig?
- Erfpacht grond kopen: waar moet u op letten?
- Erfpacht of eigendom: de verschillen op een rij
- Erfpacht op landbouwgrond: werking en kosten
- Opstalrecht: betekenis en toepassing
- Opstalrecht vestigen: procedure en kosten
- Erfdienstbaarheid: betekenis, soorten en juridische gevolgen
- Recht van overpad: regels en rechten uitgelegd
- Kwalitatieve verplichting: wat is het en hoe werkt het?
- Zakelijk recht vestigen op grond: procedure en aandachtspunten
💡 De kern in het kort
- Opzeggen kan alleen tegen het einde van een pachttermijn, per exploot of aangetekende brief en minimaal 1 jaar van tevoren.
- Een opzegging door de verpachter zonder vermelding van de gronden is nietig.
- De pachter kan binnen 6 weken verzet doen; daarna beslist de pachtkamer op uw vordering.
- De opzeggingsgronden staan limitatief in artikel 7:370 BW, en verkoop van de grond is daar geen van.
- Ontbinding wegens tekortschieten of voor een niet-agrarische bestemming loopt altijd via de rechter.
- Beëindiging in onderling overleg vraagt geen opzegging, maar wel een schriftelijke overeenkomst die binnen 2 maanden naar de grondkamer gaat.
Kunt u reguliere pacht zomaar opzeggen?
Nee. Reguliere pacht loopt na de eerste termijn van 12 jaar voor een hoeve of 6 jaar voor los land telkens van rechtswege 6 jaar door, en de wet beschermt de pachter tegen een opzegging zonder goede reden. Een opzegging door de verpachter werkt alleen tegen het einde van een termijn, moet de gronden noemen en wordt door de rechter getoetst als de pachter het er niet mee eens is. De pachter zelf kan ook opzeggen, maar ook alleen tegen het einde van een termijn.
Er zijn vier wegen naar het einde van reguliere pacht: opzegging tegen het einde van een termijn, ontbinding door de rechter bij tekortschieten van de pachter, ontbinding omdat de grond een niet-agrarische bestemming krijgt, en beëindiging met wederzijds goedvinden. Overlijden, pensioen en verkoop horen daar niet bij. Hieronder bespreken wij de routes een voor een.
Wanneer en hoe zegt u reguliere pacht op?
Opzegging kan alleen tegen het einde van een termijn uit artikel 7:325 BW (artikel 7:367 lid 1 BW). Dat is het einde van de eerste termijn of van een van de verlengingen van 6 jaar. Wie wil opzeggen, moet dus eerst nagaan wanneer de lopende termijn afloopt. Dat volgt uit de ingangsdatum en de duur in de overeenkomst. Is de overeenkomst te laat ingezonden, dan gaat de wettelijke duur pas in bij het pachtjaar na de inzending (artikel 7:322 lid 2 BW).
De opzegging gebeurt bij deurwaardersexploot of bij aangetekende brief, met een termijn van minimaal 1 jaar (artikel 7:367 lid 2 BW). Een opzegging door de verpachter waarin de gronden niet worden vermeld, is nietig (artikel 7:368 BW). De gronden die u in de opzegging noemt, zijn ook de gronden waarop de rechter later beslist. Een zorgvuldige motivering vanaf het begin is daarom van groot belang.
Welke opzeggingsgronden kent de wet?
Artikel 7:370 lid 1 BW noemt de gronden waarop de rechter een opzegging door de verpachter kan toewijzen. De lijst is limitatief: andere redenen tellen niet.
- a. Slecht pachterschap: de pachter heeft het bedrijf niet als een goed pachter uitgeoefend of is anderszins ernstig tekortgeschoten.
- b. Eigen gebruik: u, uw echtgenoot of partner, een bloed- of aanverwant in de eerste graad of een pleegkind wil het gepachte duurzaam zelf in gebruik nemen en heeft het daarvoor dringend nodig.
- c. Belangenafweging: een redelijke afweging van de belangen valt uit in uw voordeel.
- d. Weigering van een redelijk aanbod: de pachter weigert een redelijk aanbod tot een nieuwe overeenkomst, voor zover dat aanbod geen wijziging van de pachtprijs inhoudt.
- e. Ontbindingsgrond: er is een grond voor ontbinding vanwege een andere bestemming, zoals bedoeld in artikel 7:377 BW.
Vervreemding van de grond geldt uitdrukkelijk niet als duurzaam eigen gebruik (artikel 7:370 lid 2 BW). Verkoop is daarmee geen opzeggingsgrond: bij verkoop gaan de rechten en plichten van de verpachter over op de koper. Wat daarbij komt kijken, leest u in ons artikel over verpachte grond verkopen.
Verzet van de pachter en de procedure bij de pachtkamer
Is de pachter het niet eens met de opzegging, dan kan hij binnen 6 weken verzet doen, eveneens per exploot of aangetekende brief en met redenen (artikel 7:369 lid 1 BW). De overeenkomst blijft dan van kracht tot er een onherroepelijke beslissing is. Na het verzet kunt u als verpachter de rechter vragen het tijdstip vast te stellen waarop de pacht eindigt, op de gronden die u in de opzegging hebt genoemd (artikel 7:369 lid 2 BW).
Die vordering gaat naar de pachtkamer van de rechtbank (artikel 1019j Rv). De rechter kan de opzegging geheel of gedeeltelijk toewijzen; bij een gedeeltelijke toewijzing kan hij de prijs verlagen, en de pachter kan dan binnen 1 maand laten weten dat hij ook de rest beëindigt (artikel 7:374 BW). Heeft u een redelijk aanbod gedaan, dan kan de rechter de pachter maximaal 1 maand geven om dat alsnog te aanvaarden (artikel 7:371 BW). Wijst de rechter de opzegging toe, dan stelt hij ook het tijdstip van ontruiming vast en kan hij bij bedrijfsgebouwen een tegemoetkoming in verhuis- en inrichtingskosten toekennen (artikel 7:372 BW).
Hoger beroep gaat naar de pachtkamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden en moet binnen 1 maand worden ingesteld (artikel 1019o Rv). Daarna is cassatie bij de Hoge Raad mogelijk. Een opzeggingsprocedure kan zo enige tijd in beslag nemen, terwijl de pacht gewoon doorloopt.
Eigen gebruik: voorwaarden en risico
De opzeggingsgrond eigen gebruik is voor veel verpachters de meest voor de hand liggende, maar de wet stelt er strenge eisen aan. Het gebruik moet duurzaam zijn en de verpachter of zijn naaste familie moet het gepachte dringend nodig hebben. Een plan om de grond tijdelijk zelf te gebruiken en daarna te verkopen, voldoet daar niet aan.
Blijkt achteraf dat de wil tot eigen gebruik er niet was, dan is de verpachter schadevergoeding verschuldigd aan de pachter (artikel 7:373 BW). De wet vermoedt dat die wil ontbrak als het gepachte niet binnen 1 jaar na het einde van de pacht duurzaam in eigen gebruik is genomen. De vordering van de pachter vervalt 5 jaar na het einde van de pacht. Een opzegging wegens eigen gebruik vraagt dus een plan dat u daadwerkelijk gaat uitvoeren.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Ons team staat voor u klaar, met al uw vastgoedvragen.
Ontbinding door de rechter bij tekortschieten
Los van de termijnen kan de rechter de pacht ontbinden als de pachter tekortschiet in zijn verplichtingen (artikel 7:376 BW). Ontbinding gaat alleen via de rechter. De wet noemt als tekortschieten in ieder geval dat het gepachte niet langer voor landbouw wordt gebruikt, of dat natuurbeheersverplichtingen uit de overeenkomst niet worden nageleefd. Ook het niet betalen van de pachtprijs kan een grond voor ontbinding zijn, afhankelijk van de ernst.
Blijkt dat de pachter geen bedrijfsmatige landbouw meer uitoefent, dan kan de pacht eveneens worden ontbonden of opgezegd. Onder het huidige recht ligt de bewijslast daarvan bij de verpachter. Het conceptwetsvoorstel voor een nieuw pachtrecht wil die bewijslast omkeren, met een vermoeden dat de pachter vanaf de AOW-leeftijd geen bedrijfsmatige landbouw meer uitoefent. Dat voorstel is nog niet ingediend en heeft geen ingangsdatum; de stand van zaken leest u in ons artikel over de pachtwet. Wie overweegt deze route te volgen, verzamelt dus vooraf zorgvuldig de feiten over het gebruik van de grond.
Beëindiging voor woningbouw of een andere bestemming
Krijgt de grond een niet-agrarische bestemming, dan ontbindt de rechter de pacht op vordering van de verpachter als die bestemming overeenstemt met het algemeen belang (artikel 7:377 BW). Dat wordt aangenomen als een onherroepelijk omgevingsplan de nieuwe functie toedeelt. De pachter krijgt dan een schadeloosstelling, waarbij de rechter rekening houdt met de kans dat de pacht anders zou zijn verlengd.
Voor eigenaren van grond met ontwikkelperspectief is dit de belangrijkste route om verpachte grond vrij te krijgen. De schadeloosstelling voor de pachter maakt deel uit van de rekensom van zo’n ontwikkeling. Hoe een perceel ontwikkelrijp wordt, leest u in ons artikel over landbouwgrond naar bouwgrond. Neemt de overheid het initiatief, dan speelt de pacht ook een rol bij onteigening van landbouwgrond.
Overlijden, pensioen en indeplaatsstelling
De dood van de pachter of de verpachter beëindigt de pacht niet (artikel 7:366 lid 1 BW), en het bereiken van de pensioenleeftijd evenmin. Erfgenamen van de pachter die niet bevoegd zijn het gepachte aan een ander in gebruik te geven, kunnen binnen 6 maanden na het overlijden opzeggen, met een termijn van minimaal 6 maanden. Als verpachter moet u meewerken aan toedeling van de pacht aan een of meer erfgenamen, tenzij u daar redelijke bezwaren tegen hebt.
Stopt een pachter, dan kan hij de rechter vragen zijn echtgenoot of partner, een bloed- of aanverwant in de rechte lijn, een pleegkind of een medepachter in zijn plaats te stellen (artikel 7:363 BW). De rechter beslist naar billijkheid en wijst het verzoek af als de waarborgen voor een behoorlijke bedrijfsvoering ontbreken. Een medepachter die niet persoonlijk bij het bedrijf betrokken is, kan op vordering van de verpachter worden ontslagen (artikel 7:365 BW). Zo kan de pacht over generaties doorlopen.
Beëindigen in onderling overleg
Zijn u en de pachter het eens, dan is geen opzegging nodig (artikel 7:367 lid 3 BW). De beëindiging moet wel schriftelijk worden vastgelegd en binnen 2 maanden naar de grondkamer worden gestuurd. Wordt de beëindiging feitelijk uitgevoerd, dan vervalt het vereiste van goedkeuring (artikel 7:318 lid 2 BW). Hoe de inzending verloopt, leest u in ons artikel over de pachtovereenkomst bij de grondkamer.
Bij het einde van de pacht spelen nog twee punten. De pachter levert het gepachte in goede staat op, of bij gebouwen in de beschreven staat (artikel 7:358 BW). En heeft de pachter volgens de wettelijke procedure verbeteringen aangebracht, dan kan hij binnen 3 maanden na het einde van de pacht een vergoeding vorderen, die nooit hoger is dan de waardestijging (artikel 7:350 BW). Wie beide punten in de beëindigingsovereenkomst regelt, voorkomt een nieuwe discussie achteraf.
Veelgestelde vragen over reguliere pacht opzeggen
Hoe lang van tevoren moet ik reguliere pacht opzeggen?
Minimaal 1 jaar voor het einde van de lopende pachttermijn, per deurwaardersexploot of aangetekende brief. Opzeggen kan alleen tegen het einde van een termijn: na de eerste 12 of 6 jaar, of na een van de verlengingen van 6 jaar. Als verpachter vermeldt u de gronden, anders is de opzegging nietig.
Kan ik de pacht opzeggen omdat ik de grond wil verkopen?
Nee. Verkoop is geen opzeggingsgrond, en de wet zegt uitdrukkelijk dat vervreemding niet als eigen gebruik geldt. De koper neemt de pacht over met alle rechten en plichten. Bij reguliere pacht heeft de pachter bovendien meestal een voorkeursrecht.
Wat kan ik doen als de pachter de pacht niet betaalt?
Niet betalen is een tekortkoming die kan leiden tot ontbinding door de rechter op grond van artikel 7:376 BW. Ontbinding gaat altijd via de pachtkamer; u kunt de overeenkomst niet zelf ontbinden. Ook kan ernstig tekortschieten een grond zijn voor opzegging tegen het einde van een termijn.
Kan ik pacht beëindigen als de grond een woonbestemming krijgt?
Ja, als een onherroepelijk omgevingsplan de grond een niet-agrarische functie geeft, kan de rechter de pacht op uw vordering ontbinden. De pachter heeft dan recht op een schadeloosstelling. Daarbij houdt de rechter rekening met de kans dat de pacht anders zou zijn verlengd.
Eindigt reguliere pacht als de pachter de AOW-leeftijd bereikt?
Nee, onder het huidige recht niet. Wel kan pacht worden ontbonden of opgezegd als de pachter geen bedrijfsmatige landbouw meer uitoefent; de bewijslast ligt dan bij de verpachter. De leeftijd van de pachter is op zichzelf dus geen opzeggingsgrond.
Tot slot
Reguliere pacht beëindigen vraagt geduld en precisie. De termijn moet kloppen, de gronden moeten in de opzegging staan en de pachter kan de zaak aan de rechter voorleggen. Vaak ligt een regeling in onderling overleg meer voor de hand, maar ook dan moet de beëindiging goed op papier en tijdig bij de grondkamer.
Onze rentmeesters zijn aangesloten bij de NVR en beëdigd, en staan al meer dan 40 jaar uitsluitend grondeigenaren bij. Wij brengen de termijnen en de mogelijke gronden voor u in kaart en voeren het overleg met de pachter, waar nodig samen met uw advocaat. Bij een bedrijfsbeëindiging aan de kant van de pachter komen ook andere vragen op tafel, die wij beschrijven in ons artikel over bedrijfsbeëindiging.
Overweegt u een pacht te beëindigen, of heeft u een opzegging ontvangen? Wij bekijken graag met u welke route in uw situatie haalbaar is. U kunt contact met ons opnemen om de mogelijkheden te bespreken.
Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.



