Home / Kennisbank / Recht van overpad: regels en rechten uitgelegd

Recht van overpad: regels en rechten uitgelegd

Een recht van overpad op uw grond: hoe het ontstaat, wat de buur mag, wie onderhoudt en hoe u het pad verplaatst of opheft. Lees de uitleg.

Een recht van overpad geeft de eigenaar van een ander perceel het recht om over uw grond te gaan, meestal om een kavel te bereiken die zelf niet aan de openbare weg ligt. In het buitengebied is dat een van de meest voorkomende afspraken tussen buren, en ook een van de meest voorkomende bronnen van onenigheid. Waar loopt het pad precies, mag er een hek op, wie betaalt de verharding en wat gebeurt er als u het perceel verkoopt? Op die vragen geeft de wet vrij duidelijke antwoorden, mits u weet waar ze staan.

Het recht van overpad is een vorm van de erfdienstbaarheid, en die is weer een van de zakelijke rechten uit ons overzicht pacht en zakelijke rechten. Dit artikel gaat over het pad zelf: ontstaan, omvang, onderhoud, verplaatsen en opheffen, en over de noodweg voor percelen zonder toegang. Wij schrijven vanuit de eigenaar over wiens grond het pad loopt.

Alle artikelen over pacht en zakelijke rechten29 artikelen
U leest nu: Recht van overpad. Bekijk ook het volledige onderwerp Pacht en zakelijke rechten.

💡 De kern in het kort

  • Een recht van overpad is meestal een erfdienstbaarheid van weg: een last op uw perceel ten behoeve van het perceel van de buur.
  • Een losse, persoonlijke toestemming is geen zakelijk recht en bindt een volgende eigenaar niet vanzelf.
  • De akte bepaalt wat er mag, aangevuld met plaatselijke gewoonte, en de buur moet het pad zo weinig mogelijk bezwarend gebruiken.
  • Wat de heersende eigenaar aanlegt, betaalt en onderhoudt hij in beginsel zelf (art. 5:75 BW), tenzij de akte anders regelt.
  • U mag het pad naar een ander deel van uw grond verleggen als de buur daardoor niet minder gebruiksgenot heeft (art. 5:73 lid 2 BW).
  • Eenzijdig opheffen kan niet; dat gaat via afstand door de buur of via de rechter.

Wat is een recht van overpad?

In de akte heet een recht van overpad vaak een erfdienstbaarheid van weg. Het is dan een last op uw perceel, het dienende erf, ten behoeve van het perceel van de buur, het heersende erf (art. 5:70 BW). Omdat het recht aan de grond hangt, gaat het bij verkoop van een van beide percelen mee naar de nieuwe eigenaar.

Niet elk pad dat een buur gebruikt is een erfdienstbaarheid. Heeft u of een voorganger mondeling of in een briefje toestemming gegeven, dan is dat een persoonlijke afspraak. Zo’n afspraak is geen zakelijk recht en bindt een volgende eigenaar niet vanzelf. Voor beide partijen is het daarom nuttig te weten of er een ingeschreven akte bestaat, en zo niet, of er door langdurig gebruik toch een recht kan zijn ontstaan.

Hoe ontstaat een recht van overpad?

De gewone route is vestiging: een afspraak tussen beide eigenaren, vastgelegd in een notariële akte en ingeschreven in de openbare registers (art. 3:89 jo. 3:98 BW). Bij die gelegenheid kan ook een vergoeding worden afgesproken, eenmalig of periodiek, de zogenoemde retributie (art. 5:70 lid 2 BW). Hoe zo’n traject verloopt, staat in het artikel over een zakelijk recht vestigen.

Een recht van overpad kan ook door verjaring ontstaan, na tien jaar bezit te goeder trouw of na twintig jaar bezit (art. 3:99 en 3:105 jo. 3:306 BW). Alleen over een pad lopen of rijden is daarvoor meestal niet genoeg, omdat de wet bezit vraagt en geen enkel gebruik; de regels en de rechtspraak daarover staan uitgebreid in het artikel over de erfdienstbaarheid. Het veelgehoorde idee dat twintig jaar gebruik altijd een recht oplevert, klopt dus niet.

Wat mag de buur wel en niet op het pad?

De akte van vestiging is leidend, aangevuld met plaatselijke gewoonte (art. 5:73 lid 1 BW). Staat er recht van weg met voertuigen, dan mag er gereden worden; of er ook geparkeerd of gelost mag worden, hangt af van wat er in de akte staat. De buur moet het recht bovendien uitoefenen op de wijze die voor uw perceel het minst bezwarend is (art. 5:74 BW). Wie het pad breder gebruikt dan de akte toestaat, of onnodige schade veroorzaakt, gaat over die grens heen.

Zegt de akte weinig, dan kijkt de rechter naar het gebruik in de praktijk. In een kort geding bij de Rechtbank Zeeland-West-Brabant (9 juni 2026, ECLI:NL:RBZWB:2026:5069) vermeldde de akte niet waar het pad liep. De rechter nam het tracé aan dat al lang onbetwist werd gebruikt, en oordeelde dat ook het drijven van dieren over het pad binnen het recht viel. Een enkele uitbraak van dieren was geen reden voor een verbod.

Wat bepaalt wat de buur op het pad magAkte van vestigingLeidend voor inhoud (5:73 lid 1)Plaatselijke gewoonteVult de akte aan (5:73 lid 1)Gebruik in de praktijkTelt mee als de akte zwijgtMinst bezwarendGrens voor elk gebruik(5:74)Verleggen mag, als het genot van de buur niet vermindert (art. 5:73 lid 2)

Mag u een hek of slot op het pad plaatsen?

Een hek kan uw vee binnenhouden, maar een afgesloten hek is al snel een belemmering. In het genoemde kort geding stelde de rechter voorop dat de heersende eigenaar op elk moment toegang moet hebben zonder afhankelijk te zijn van de medewerking van de eigenaar. Een slot mocht alleen blijven als de buur een sleutel had. Overlast van de buur rechtvaardigde het afsluiten niet, en een eis om bezoek binnen 24 uur vooraf te melden werd niet toegewezen.

De uitspraak was een voorlopig oordeel in één zaak, maar laat goed zien hoe de rechter de norm van art. 5:73 en 5:74 BW invult. Wilt u een hek of wildrooster plaatsen, dan werkt het beste een schriftelijke afspraak met de buur over sleutels, openingstijden en onderhoud, bij voorkeur vastgelegd bij de notaris zodat ook een volgende eigenaar eraan gebonden is.

Wie moet het recht van overpad onderhouden?

Op internet staat vaak dat de eigenaar van de grond het onderhoud betaalt. Dat is niet de hoofdregel. Art. 5:75 BW regelt het onderhoud zo, tenzij de akte iets anders bepaalt:

  • De heersende eigenaar mag op zijn kosten doen wat nodig is om het recht uit te oefenen, zoals het pad begaanbaar houden.
  • Hij mag op zijn kosten ook werken en beplanting aanbrengen, voor zover dat nodig is, bijvoorbeeld verharding.
  • Wat hij aanbrengt, moet hij onderhouden voor zover dat in het belang van uw perceel is; weghalen mag als hij de grond in de oude staat terugbrengt.
  • U mag rechtmatig aangebrachte werken, zoals die verharding, zelf niet gebruiken.

De akte kan het anders regelen en kan ook de eigenaar van het dienende erf een onderhoudsplicht opleggen (art. 5:71 lid 2 BW). Is het pad mandelig, dan gelden de regels van mandeligheid. Het loont dus om eerst de akte erbij te pakken voordat u over kosten in gesprek gaat.

Kunt u het pad verplaatsen?

Ja, binnen grenzen. Art. 5:73 lid 2 BW geeft de eigenaar van het dienende erf de bevoegdheid om voor de uitoefening een ander gedeelte van zijn grond aan te wijzen, mits het genot van de heersende eigenaar daardoor niet vermindert. Dat is nuttig bij een nieuwe kavelindeling, een stal op de plek van het oude pad of bij plannen voor een perceel.

Het nieuwe tracé moet wel echt gelijkwaardig zijn. In het kort geding uit 2026 kon de eigenaar niet verwijzen naar een noordelijke route, omdat die met een voertuig niet bereikbaar was en de buur er dus op achteruit zou gaan. Een verlegging gaat het soepelst als u vooraf met de buur een nieuw tracé afspreekt en dat bij de notaris laat vastleggen.

Kunt u een recht van overpad laten opheffen?

Eenzijdig opheffen kan niet. De buur kan wel afstand doen van het pad, bij notariële akte en inschrijving (art. 3:98 en 5:82 BW), soms tegen een vergoeding die u samen afspreekt. Komt u er samen niet uit, dan kan de rechter het recht op uw verzoek wijzigen of opheffen op de gronden van art. 5:78 en 5:79 BW, die gelden voor elke erfdienstbaarheid. Bij een pad komt het meestal neer op de vraag of de buur het nog nodig heeft.

Een voorbeeld is een perceel dat inmiddels een eigen toegang tot de openbare weg heeft gekregen. Het blijft aan u om aan te tonen dat het belang van de buur is weggevallen, en dat is in de praktijk niet eenvoudig. Een recht dat door een belemmerende situatie twintig jaar niet kon worden uitgeoefend, kan ook door verjaring tenietgaan (art. 3:106 BW).

Wat is een noodweg en wanneer geldt die?

Naast het recht van overpad kent de wet de noodweg. Volgens art. 5:57 BW kan de eigenaar van een perceel zonder behoorlijke toegang tot de openbare weg of het openbare vaarwater van zijn buren een noodweg vorderen, tegen een vooraf te betalen of te verzekeren vergoeding van de schade die zij daardoor lijden. De rechter zoekt de route die de snelste toegang geeft met de minste overlast. Is een perceel ingesloten geraakt door een eigen rechtshandeling, zoals de verkoop van een deel ervan, dan komt eerst het voormalig verbonden deel in aanmerking.

Recht van overpad Noodweg
Grondslag Akte of verjaring Rechtstreeks uit de wet (art. 5:57 BW)
Vergoeding Retributie als afgesproken Schadevergoeding, vooraf te betalen of te verzekeren
Duur Tot afstand, uitspraak of andere einde Vervalt zodra de noodweg niet meer nodig is

Conflicten met buren over het overpad

Ruzie over een pad gaat meestal over twee vragen: bestaat het recht wel, en wat valt er precies onder. Wie zijn recht ruimer gebruikt dan de akte toelaat, of niet op de minst bezwarende manier, handelt in strijd met art. 5:73 en 5:74 BW, en schade aan gewassen of afrasteringen kan worden verhaald. Een goed gesprek met de akte op tafel lost veel op, en een vaststellingsovereenkomst kan nieuwe afspraken vastleggen zonder procedure.

Ook bij een eigendomswisseling verdient het pad aandacht. Een koper wil weten welke rechten op het perceel rusten, en een verkoper doet er goed aan dat helder te maken voordat er onenigheid ontstaat. Wie een strook aan de buren overweegt te verkopen, kan het pad soms in één keer meenemen; daarover meer in het artikel grond verkopen aan buren. Ook bij landbouwgrond kopen hoort een blik op de rechten van overpad bij het onderzoek vooraf.

Veelgestelde vragen over recht van overpad

Mag ik een hek met slot op een recht van overpad plaatsen?

Alleen als de buur er altijd langs kan zonder uw medewerking. In een kort geding uit 2026 mocht een slot alleen blijven als de heersende eigenaar een sleutel had. Leg afspraken over hekken en sleutels bij voorkeur vast in een akte.

Waarom geeft twintig jaar over een pad lopen niet altijd een recht?

Voor verjaring is bezit nodig, en volgens de vaste rechtspraak is alleen gebruik van een weg daarvoor meestal onvoldoende. Een hof was in 2025 soepeler, maar het blijft per geval afhankelijk van de feiten. Een vaste twintigjaarregel bestaat dus niet.

Wat gebeurt er met het recht van overpad als de grond wordt verkocht?

Een ingeschreven erfdienstbaarheid gaat mee met de grond, aan beide kanten. Een persoonlijke afspraak zonder akte bindt de nieuwe eigenaar in beginsel niet. Een recht dat door verjaring is ontstaan, werkt wel door, ook al staat het niet in de registers.

Mag er geparkeerd worden op een recht van overpad?

Dat hangt af van de akte. Een recht van weg geeft het recht om te passeren; parkeren valt daar niet vanzelf onder. Staat het niet in de akte, dan let de rechter op plaatselijke gewoonte en de eis dat het recht zo weinig mogelijk bezwarend wordt gebruikt.

Wanneer vervalt het recht van overpad?

Door afstand van de heersende eigenaar, door vermenging als beide percelen in één hand komen, of door een uitspraak van de rechter op grond van art. 5:78 of 5:79 BW. Een noodweg vervalt vanzelf zodra hij niet meer nodig is (art. 5:57 lid 5 BW).

Tot slot

Een recht van overpad is in de kern een eenvoudige afspraak, maar de details bepalen of het in de praktijk goed gaat. Wat de akte zegt over tracé, soort verkeer, hekken en onderhoud, weegt het zwaarst. Zwijgt de akte, dan vult het gebruik van de afgelopen jaren de leemte, en dan is het verstandig dat gebruik niet ongemerkt te laten groeien.

Voor grondeigenaren met meerdere percelen is het nuttig af en toe na te gaan welke paden er over de grond lopen en op welke grondslag. Wie het gesprek met de buren tijdig voert en nieuwe afspraken bij de notaris laat vastleggen, voorkomt dat een volgende generatie met een oud conflict wordt opgezadeld. Dat hoort bij goed grondbezit beheren.

Speelt er bij u een vraag over een pad, een verlegging of een buur die meer gebruikt dan is afgesproken? Van Hoven & Oomen werkt al meer dan 40 jaar uitsluitend voor grondeigenaren en denkt graag met u mee. U kunt contact met ons opnemen.

Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.

Impressies uit ons werkgebied
Parkweide met zicht op de kerktoren
Weiland met schapen langs een rietkraag
Erf en landweg vanuit de lucht
Laan langs een erf in het buitengebied


← Terug naar kennisbank

Wilt u weten hoe u ervoor staat?

Legt u uw situatie voor aan een van onze rentmeesters. U krijgt een helder oordeel over uw positie en over de stappen die verstandig zijn.

Leg uw situatie voor

In Memoriam Johan van der Slikke (1951–2025)

Op donderdag 19 juni jl. ontvingen wij het droevige bericht dat Johan van der Slikke is overleden. Johan was een bevlogen rentmeester en ondernemer met een scherp oog voor de agrarische sector. Met zijn kantoor, opgericht in de jaren ’80 op Schouwen-Duiveland, bouwde hij aan een indrukwekkende praktijk in Zeeland, West-Brabant en ver daarbuiten.

Johan stond bekend om zijn passie voor het vak, zijn warme omgang met klanten en zijn visie op rentmeesterschap. Onder zijn leiding groeide het kantoor uit tot een breed georiënteerd bedrijf met activiteiten op het gebied van makelaardij, beheer, taxatie en onteigening — altijd met een persoonlijke en deskundige benadering.

In 2019 koos Johan bewust voor een overdracht van zijn onderneming aan Van Hoven & Oomen, met wie hij al lange tijd een warme band onderhield. Zo ontstond Van Hoven & Oomen Van der Slikke Rentmeesters — een samensmelting van gedeelde waarden en kennis.

Johan was een echt mensenmens: bourgondisch, humoristisch, innemend en vol verhalen. Hij laat een blijvende indruk achter.

Wij wensen zijn vrouw Marieke, de kinderen en kleinkinderen veel kracht en troost toe in deze moeilijke tijd.

_60A7955 _60A7955