Home / Kennisbank / Pachtprijs geliberaliseerde pacht: hoe wordt deze bepaald?

Pachtprijs geliberaliseerde pacht: hoe wordt deze bepaald?

De pachtprijs bij geliberaliseerde pacht is tot en met zes jaar vrij. Lees wat meespeelt, hoe u indexeert en waar u op let bij het onderhandelen.

De pachtprijs geliberaliseerde pacht laat zich niet uit een tabel aflezen. Bij een looptijd tot en met zes jaar spreken verpachter en pachter de prijs vrij af en toetst de grondkamer die niet aan de pachtnormen. Pas bij een langere looptijd geldt de wettelijke prijsbinding. Voor u als verpachter betekent dat meer ruimte, maar ook meer verantwoordelijkheid om tot een reële prijs te komen.

In dit artikel gaat het alleen over de prijsvorming: wanneer de prijs vrij is, wat er meespeelt bij de hoogte, hoe u met indexering en kosten omgaat en waar u op let bij het onderhandelen. Het bredere overzicht van pachtvormen en zakelijke rechten vindt u in onze gids over pacht. Hoe de wettelijke pachtnormen zelf worden vastgesteld, leest u in het artikel over pachtnormen.

Alle artikelen over pacht en zakelijke rechten29 artikelen
U leest nu: Pachtprijs geliberaliseerde pacht. Bekijk ook het volledige onderwerp Pacht en zakelijke rechten.

💡 De kern in het kort

  • Bij geliberaliseerde pacht tot en met zes jaar is de pachtprijs vrij en vindt geen toets aan de pachtnormen plaats.
  • Bij een looptijd van meer dan zes jaar toetst de grondkamer de prijs wel aan de pachtnormen en gelden de regels voor prijsherziening.
  • Een wettelijke prijsherziening tijdens de looptijd is er bij een korte overeenkomst niet; indexering moet in de overeenkomst zelf staan.
  • Ook bij een vrije prijs toetst de grondkamer of de overige verplichtingen, mede gelet op de prijs, niet buitensporig zijn.
  • De gepubliceerde regionormen zijn een bruikbaar referentiepunt, ook als ze voor uw overeenkomst niet bindend zijn.
  • Het griffierecht hangt af van de looptijd: tot en met zes jaar een vast bedrag, daarboven 5% van de pachtprijs.

Pachtprijs geliberaliseerde pacht: vrij of getoetst?

Artikel 7:397 BW kent twee regimes, met een grens bij zes jaar. Bij een overeenkomst van zes jaar of korter zijn de bepalingen over de maximale pachtprijs en de prijsherziening uitgezonderd. Het gaat om de goedkeuringsgrond dat de prijs niet hoger mag zijn dan toegelaten (artikel 7:319 lid 1 onder a BW), de regels over de pachtprijs zelf (artikelen 7:327 en 7:328 BW) en de prijsaanpassing tijdens de looptijd (artikelen 7:332 en 7:333 BW). Partijen bepalen de prijs dus zelf.

Bij een looptijd van meer dan zes jaar zijn die artikelen niet uitgezonderd. De prijs mag dan niet hoger zijn dan wat de pachtnormen toelaten, en de grondkamer toetst dat bij de goedkeuring. RVO omschrijft dit als geliberaliseerde pacht met prijscontrole en prijsherziening. De andere kenmerken van geliberaliseerde pacht blijven gelden: geen verlenging, geen voorkeursrecht en geen opzeggingsbescherming.

De keuze voor de looptijd is daarmee ook een keuze voor het prijsregime. Wat geliberaliseerde pacht verder inhoudt en welke voorwaarden gelden, leest u in het artikel wat is geliberaliseerde pacht.

Hoe werkt de prijs bij een looptijd van meer dan zes jaar?

Bij een langere looptijd sluit de prijs aan op het stelsel van de reguliere pacht. Er geldt een maximale pachtprijs per pachtprijsgebied, de zogenoemde regionorm, die jaarlijks per 1 juli wordt vastgesteld. Voor overeenkomsten die op of na 1 september 2007 zijn gesloten, is de regionorm het maximum. Tijdens de looptijd gelden de wettelijke regels voor herziening van de prijs.

Hoe die regionormen tot stand komen en hoe het stelsel van pachtprijsgebieden is opgebouwd, valt buiten dit artikel. De actuele bedragen per gebied vindt u in het artikel over pachtprijzen van landbouwgrond. Voor de afweging rond een geliberaliseerde overeenkomst is vooral van belang dat u bij een looptijd van meer dan zes jaar niet boven die norm kunt afspreken.

Dat maakt een langere looptijd niet per se minder aantrekkelijk. Een langere looptijd geeft u een vaste gebruiker voor meer jaren, terwijl de grond aan het einde toch vrijkomt. Daar staan de prijstoets door de grondkamer en een hoger griffierecht tegenover.

Bij een afweging voor de lange termijn speelt ook mee dat het pachtrecht wordt herzien: in het concept komt een kortlopende pacht met een genormeerde prijs in de plaats van deze vorm, en de hoogte van die prijzen is nog niet bekend. Dat voorstel is nog niet ingediend en er is niets in werking getreden; hoe het met de herziening staat, leest u in het artikel over de pachtwet.

Tot en met zes jaarartikel 7:397 lid 1 BWPrijs vrijPachtprijs vrij af te sprekenGeen toets aan de regionormGeen wettelijke prijsherzieningGriffierecht € 100 of € 166Langer dan zes jaarartikel 7:397 lid 2 BWPrijs getoetstMaximaal de pachtnormGrondkamer toetst de prijsWettelijke prijsherzieningGriffierecht 5%, € 328 tot € 786

Wat speelt mee bij een vrije pachtprijs?

Bij een vrije prijs bepalen partijen samen wat het gebruik van de grond waard is. Daarbij spelen de kenmerken van het perceel een grote rol: de grondsoort en de bodemkwaliteit, de waterhuishouding, de vorm en grootte van het perceel, de bereikbaarheid en de afstand tot het bedrijf van de pachter. Grond die geschikt is voor teelten met een hoge opbrengst, zal in de regel meer opbrengen dan grond die alleen als grasland dienst kan doen.

Daarnaast telt de vraag in de omgeving. Waar veel bedrijven grond zoeken en weinig percelen vrijkomen, ligt de prijs hoger dan in een gebied met veel aanbod. Ook de voorwaarden van de overeenkomst zijn van invloed: wie de lasten draagt, welke beperkingen er gelden voor het gebruik, of het jachtrecht bij u blijft en hoe lang de looptijd is. Een prijs zegt dus pas iets in combinatie met de afspraken eromheen.

Als referentie kunt u de gepubliceerde regionorm voor uw pachtprijsgebied naast de beoogde prijs leggen. Die is bij een korte geliberaliseerde overeenkomst niet bindend, maar geeft wel een beeld van wat grond in het gebied bij langdurige pacht maximaal mag opbrengen. Een prijs die daar ver boven ligt, vraagt om een goede onderbouwing vanuit het perceel of de markt.

Pachtprijs, grondwaarde en rendement

Voor een grondeigenaar staat de pachtprijs niet los van de waarde van de grond. De pachtprijs is de jaarlijkse opbrengst, de grondwaarde het vermogen waarover die opbrengst wordt behaald. Welke factoren de waarde van een perceel bepalen, leest u in het artikel over grondwaarde bepalen. Een eigenaar die naar het rendement kijkt, zet de pachtopbrengst daarom af tegen de waarde van het perceel en de kosten van het bezit.

Voor een particuliere verpachter speelt daarbij de belasting mee. Verpachte grond valt in de regel in box 3, waar in 2026 een forfaitair rendement van 6,00% op overige bezittingen geldt over de waarde van de grond en niet over de werkelijke pachtopbrengst; een lager werkelijk rendement kan wel worden aangetoond. Hoe verpachte grond daarbij wordt gewaardeerd, leest u in het artikel over landbouwgrond in box 3.

Wie grond vooral als belegging ziet, kijkt naast de pachtopbrengst ook naar de waardeontwikkeling op lange termijn. Het artikel over beleggen in landbouwgrond gaat daar verder op in.

Indexering en prijsaanpassing tijdens de looptijd

Bij een geliberaliseerde overeenkomst van zes jaar of korter geldt artikel 7:333 BW niet. Er is dus geen wettelijke prijsherziening en de prijs wordt niet van rechtswege aangepast aan de jaarlijkse ontwikkeling van de pachtnormen. Wat partijen bij het aangaan afspreken, geldt voor de hele looptijd, tenzij de overeenkomst zelf een regeling voor aanpassing bevat.

Wilt u de prijs tijdens de looptijd laten meebewegen, dan legt u dat dus in de overeenkomst vast, bijvoorbeeld met een jaarlijkse indexering of een vooraf afgesproken trap. Bij reguliere pacht schrijft artikel 7:328 BW voor dat de prijs in geld en naar tijdruimte wordt bepaald en dat koppeling aan productprijzen alleen met goedkeuring van de grondkamer mag. Dat artikel is bij een korte geliberaliseerde overeenkomst uitgezonderd, zodat die beperking daar niet lijkt te gelden; het is verstandig een afwijkende prijsformule juridisch te laten toetsen. Een heldere, controleerbare formule voorkomt later discussie.

Bij een looptijd van meer dan zes jaar is de ruimte kleiner. Dan gelden de wettelijke regels voor prijsherziening en blijft de prijs gebonden aan wat de pachtnormen toelaten. Een indexeringsafspraak die de prijs boven dat maximum zou brengen, past daar niet in.

Kosten en lasten: wat kunt u doorberekenen?

Naast de pachtprijs spelen de lasten van de grond. Bij reguliere pacht verbiedt artikel 7:399a BW in beginsel dat publiekrechtelijke lasten, zoals de waterschapslasten, op de pachter worden afgewenteld, met uitzonderingen die in de wet en het Pachtprijzenbesluit zijn geregeld. Bij een geliberaliseerde overeenkomst van zes jaar of korter geldt artikel 7:399a BW niet. Partijen kunnen de verdeling van die lasten daar dus zelf regelen.

Bij een looptijd van meer dan zes jaar is artikel 7:399a BW wel van toepassing en volgt u de wettelijke beperkingen. Volgens RVO mag bijvoorbeeld maximaal 50% van de waterschapslasten per hectare per jaar worden doorberekend. In beide gevallen is het verstandig de verdeling van lasten expliciet in de overeenkomst op te nemen, zodat helder is welke kosten in de prijs zitten en welke apart worden betaald.

Ook het griffierecht van de grondkamer is een kostenpost. In 2026 bedraagt het voor een geliberaliseerde overeenkomst tot en met zes jaar € 100 via E-pacht en € 166 langs een andere weg. Bij een looptijd van meer dan zes jaar is het 5% van de pachtprijs, met een minimum van € 328 en een maximum van € 786. Voor verzoeken in 2027 heeft RVO de bedragen al gepubliceerd: € 100, € 170 en 5% met een minimum van € 337 en een maximum van € 806.

Wat toetst de grondkamer bij een vrije prijs?

Een vrije prijs betekent niet dat de grondkamer helemaal niet kijkt. Ook een geliberaliseerde overeenkomst moet binnen twee maanden ter goedkeuring worden ingezonden. De grondkamer toetst dan onder meer of de overige verplichtingen van de pachter niet buitensporig zijn (artikel 7:319 lid 1 onder b BW). Volgens de Kamerbrief van juli 2025 is een verplichting buitensporig als zij, mede gelet op de pachtprijs, kennelijk niet in redelijke verhouding staat tot het genot van het gepachte.

De prijs speelt bij die toets dus indirect wel een rol. Een hoge prijs in combinatie met zware verplichtingen kan voor de grondkamer reden zijn om de overeenkomst niet ongewijzigd goed te keuren. De grondkamer mag de overeenkomst dan wijzigen, maar alleen zo dat zij een geliberaliseerde overeenkomst blijft (artikel 7:397 lid 3 BW). De grondkamer zet een korte overeenkomst dus niet om in reguliere pacht.

Voor de verpachter is de les dat prijs en voorwaarden in samenhang worden beoordeeld. Bij een stevige prijs ligt het daarom voor de hand de overige verplichtingen in verhouding te houden.

Onderhandelen over de pachtprijs: waar let u op?

Een goede prijsafspraak begint bij een realistisch beeld van het perceel. Een overzicht van de kenmerken van de grond, de regionorm in het gebied en de prijzen die in de omgeving worden betaald, geeft een stevige basis voor het gesprek. Daarbij geldt dat de looptijd en de prijs met elkaar samenhangen: een pachter die meer jaren zekerheid krijgt, zal daar in de regel iets tegenover willen stellen, en omgekeerd.

Gebruikelijk is om de prijs vast te leggen als bedrag per hectare of per jaar, met de betaaldatum en eventuele indexering. RVO vraagt bij de toetsing ook om de pachtprijs, de ingangs- en einddatum en de looptijd. Daarnaast is het verstandig af te spreken welke lasten in de prijs zijn begrepen en welke niet.

Veelgestelde vragen over pachtprijs geliberaliseerde pacht

Is de pachtprijs bij geliberaliseerde pacht vrij?

Bij een looptijd van zes jaar of korter wel. De grondkamer toetst de prijs dan niet aan de pachtnormen. Bij een looptijd van meer dan zes jaar mag de prijs niet hoger zijn dan de pachtnormen toelaten.

Wat kost geliberaliseerde pacht per hectare?

Daar is geen vast bedrag voor, omdat partijen de prijs bij een korte looptijd zelf afspreken. De hoogte hangt af van onder meer de grondsoort, de ligging, de vraag in de omgeving en de voorwaarden van de overeenkomst. De gepubliceerde regionorm voor uw gebied is een bruikbaar referentiepunt.

Mag de pachtprijs tijdens een geliberaliseerde pacht stijgen?

Bij een overeenkomst tot en met zes jaar alleen als dat in de overeenkomst is afgesproken, want een wettelijke prijsherziening geldt niet. Bij een langere looptijd gelden de wettelijke regels voor prijsherziening en blijft de prijs gebonden aan het maximum van de pachtnormen.

Toetst de grondkamer de prijs van een korte geliberaliseerde pacht?

Niet aan de pachtnormen. De grondkamer toetst wel of de overige verplichtingen, mede gelet op de pachtprijs, niet buitensporig zijn. Een hoge prijs met zware verplichtingen kan daardoor alsnog tot een wijziging leiden.

Hoeveel griffierecht betaalt u bij geliberaliseerde pacht?

In 2026 betaalt u voor een overeenkomst tot en met zes jaar € 100 via E-pacht en anders € 166. Bij een looptijd van meer dan zes jaar is het 5% van de pachtprijs, met een minimum van € 328 en een maximum van € 786. Het tarief hangt af van de datum waarop het verzoek binnenkomt.

Tot slot

De pachtprijs bij geliberaliseerde pacht is tot en met zes jaar een kwestie van onderhandelen. Er is geen maximum, geen wettelijke prijsherziening en de grondkamer toetst de prijs niet aan de pachtnormen. Wel beoordeelt de grondkamer prijs en voorwaarden in samenhang, en bij een langere looptijd gelden de pachtnormen gewoon.

Een reële prijs vraagt dus een goed beeld van het perceel, de markt in het gebied en de afspraken die u eromheen maakt. Onze rentmeesters zijn aangesloten bij de NVR en beëdigd, en adviseren grondeigenaren al meer dan 40 jaar over pachtprijzen en de opbrengst van hun grond.

Wilt u weten welke pachtprijs past bij uw percelen, of twijfelt u tussen een korte en een langere looptijd? Dan rekenen we de mogelijkheden graag met u door. U kunt ons bereiken via de contactpagina.

Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.

Impressies uit ons werkgebied
Parkweide met zicht op de kerktoren
Weiland met schapen langs een rietkraag
Erf en landweg vanuit de lucht
Laan langs een erf in het buitengebied


← Terug naar kennisbank

Wilt u weten hoe u ervoor staat?

Legt u uw situatie voor aan een van onze rentmeesters. U krijgt een helder oordeel over uw positie en over de stappen die verstandig zijn.

Leg uw situatie voor

In Memoriam Johan van der Slikke (1951–2025)

Op donderdag 19 juni jl. ontvingen wij het droevige bericht dat Johan van der Slikke is overleden. Johan was een bevlogen rentmeester en ondernemer met een scherp oog voor de agrarische sector. Met zijn kantoor, opgericht in de jaren ’80 op Schouwen-Duiveland, bouwde hij aan een indrukwekkende praktijk in Zeeland, West-Brabant en ver daarbuiten.

Johan stond bekend om zijn passie voor het vak, zijn warme omgang met klanten en zijn visie op rentmeesterschap. Onder zijn leiding groeide het kantoor uit tot een breed georiënteerd bedrijf met activiteiten op het gebied van makelaardij, beheer, taxatie en onteigening — altijd met een persoonlijke en deskundige benadering.

In 2019 koos Johan bewust voor een overdracht van zijn onderneming aan Van Hoven & Oomen, met wie hij al lange tijd een warme band onderhield. Zo ontstond Van Hoven & Oomen Van der Slikke Rentmeesters — een samensmelting van gedeelde waarden en kennis.

Johan was een echt mensenmens: bourgondisch, humoristisch, innemend en vol verhalen. Hij laat een blijvende indruk achter.

Wij wensen zijn vrouw Marieke, de kinderen en kleinkinderen veel kracht en troost toe in deze moeilijke tijd.

_60A7955 _60A7955