Home / Kennisbank / Geliberaliseerde pachtovereenkomst opstellen: voorbeeld en tips

Geliberaliseerde pachtovereenkomst opstellen: voorbeeld en tips

Welke clausules horen in een geliberaliseerde pachtovereenkomst en hoe dient u die in? Lees de opbouw per artikel, de valkuilen en de route.

Wie zoekt naar een geliberaliseerde pachtovereenkomst voorbeeld, wil vooral weten welke afspraken erin horen en hoe die op papier komen. Een geliberaliseerde pachtovereenkomst is kort en overzichtelijk, maar de wet stelt een paar harde eisen. Ontbreekt er iets wezenlijks, zoals de uitdrukkelijke keuze voor artikel 7:397 BW, dan gelden in beginsel de gewone pachtregels en verdwijnt het voordeel van een vaste einddatum.

In dit artikel vindt u daarom geen volledig juridisch model, wel een voorbeeldopbouw per artikel in een tabel, de clausules die extra aandacht verdienen, de valkuilen die vaak voorkomen en de route langs de grondkamer. Het bredere overzicht van pachtvormen en zakelijke rechten vindt u in onze gids over pacht. Voor de algemene regels die voor elke pachtovereenkomst gelden, verwijzen we naar het artikel over de pachtovereenkomst opstellen.

Alle artikelen over pacht en zakelijke rechten29 artikelen
U leest nu: Geliberaliseerde pachtovereenkomst opstellen. Bekijk ook het volledige onderwerp Pacht en zakelijke rechten.

💡 De kern in het kort

  • Een geliberaliseerde pachtovereenkomst moet schriftelijk zijn en uitdrukkelijk vermelden dat artikel 7:397 BW van toepassing is.
  • Het gepachte bestaat alleen uit los land, met de kadastrale aanduiding en oppervlakte in de overeenkomst.
  • Een vaste einddatum is de kern van de afspraak; verlenging van rechtswege is er niet.
  • Jachtrecht, lasten, indexering en bodembeheer worden alleen geregeld als u ze opschrijft.
  • De overeenkomst gaat binnen twee maanden na het aangaan ter goedkeuring naar de grondkamer, digitaal via Mijn RVO of per post.
  • Een voorwaarde dat de grondkamer de overeenkomst ongewijzigd moet goedkeuren, geldt als niet geschreven.

Wat moet er minimaal in de overeenkomst staan?

De wet kent geen uitputtend lijstje met verplichte onderdelen, maar een aantal eisen staat vast. De overeenkomst moet schriftelijk worden aangegaan (artikel 7:317 BW). Bij geliberaliseerde pacht moeten partijen in de overeenkomst bepalen dat artikel 7:397 BW van toepassing is, en het gepachte moet uit los land bestaan. Op grond van de Uitvoeringswet grondkamers vermeldt de overeenkomst de namen en woonplaatsen van partijen en de kadastrale aanduiding van het gepachte.

RVO vraagt bij de toetsing om meer gegevens: namen, adressen en e-mailadressen, het relatienummer of het BSN of KvK-nummer, de pachtprijs, de ingangs- en einddatum, de looptijd, de kadastrale gegevens en oppervlakte, de handtekeningen en de algemene en bijzondere voorwaarden. Een overeenkomst die deze gegevens volledig bevat, voorkomt vragen en vertraging bij de grondkamer.

Wat geliberaliseerde pacht juridisch inhoudt en welke pachtregels niet gelden, staat uitgewerkt in het artikel wat is geliberaliseerde pacht. Hieronder gaat het om de vertaling naar de overeenkomst.

Geliberaliseerde pachtovereenkomst voorbeeld: opbouw per artikel

De tabel hieronder laat zien hoe een geliberaliseerde pachtovereenkomst doorgaans is opgebouwd. Het is een voorbeeldopbouw, geen kant-en-klaar contract: de precieze formulering hangt af van de percelen, de pachter en uw plannen met de grond.

Artikel Onderwerp Waar let u op
1. Partijen Namen, adressen, relatienummer of BSN/KvK Gegevens die RVO bij de toetsing vraagt
2. Het gepachte Kadastrale aanduiding en oppervlakte Alleen los land, geen gebouwen
3. Pachtvorm Keuze voor artikel 7:397 BW Uitdrukkelijk en ondubbelzinnig opnemen
4. Looptijd Ingangsdatum en einddatum Tot en met zes jaar is de prijs vrij
5. Pachtprijs Bedrag per hectare of per jaar, betaaldatum Bij meer dan zes jaar maximaal de pachtnorm
6. Prijsaanpassing Vaste prijs of indexering Geen wettelijke herziening tot en met zes jaar
7. Lasten Wie welke lasten draagt Bij meer dan zes jaar gelden wettelijke beperkingen
8. Gebruik en bodembeheer Toegestaan gebruik, bodem, onderverpachting Onderverpachting alleen met schriftelijke toestemming
9. Jachtrecht Voorbehoud door de verpachter Zonder voorbehoud gaat het naar de pachter
10. Staat en oplevering Beschrijving bij aanvang, oplevering bij einde Zonder beschrijving geldt een vermoeden van goede staat
11. Einde Einde op de einddatum, geen verlenging Voortzetting alleen met een nieuwe overeenkomst
12. Voorwaarden Algemene en bijzondere voorwaarden RVO noemt NVR-voorwaarden versie 2021 of later
13. Ondertekening en inzending Handtekeningen, wie inzendt Binnen twee maanden naar de grondkamer

De artikelen over pachtvorm, looptijd en het gepachte vormen samen het hart van de overeenkomst. Zij bepalen of er sprake is van geliberaliseerde pacht. De overige artikelen regelen de verhouding tussen partijen tijdens de looptijd en zijn grotendeels een kwestie van goede afspraken.

De keuze voor artikel 7:397 BW: de belangrijkste clausule

Geliberaliseerde pacht ontstaat niet door een korte looptijd, maar door een uitdrukkelijke keuze van partijen. De wet eist dat partijen in de overeenkomst hebben bepaald dat artikel 7:397 BW van toepassing is. Een duidelijke zin waarin staat dat partijen een geliberaliseerde pachtovereenkomst aangaan als bedoeld in artikel 7:397 BW, met vermelding van de looptijd, neemt elke twijfel weg.

Ontbreekt die keuze, dan valt de overeenkomst in beginsel onder de gewone pachtregels, en bij een onduidelijke formulering ontstaat daarover gemakkelijk discussie. Dan gelden onder meer de wettelijke duur, de verlenging van rechtswege, het voorkeursrecht en de opzeggingsbescherming van de reguliere pacht. Hetzelfde risico ontstaat als het gepachte ook gebouwen omvat, omdat geliberaliseerde pacht alleen voor los land mogelijk is.

Een tweede aandachtspunt is de looptijd zelf. Een concrete begin- en einddatum hoort in de overeenkomst. De zesjaarsgrens bepaalt of de pachtprijs vrij is of aan de pachtnormen wordt getoetst. Hoe die prijs tot stand komt, leest u in het artikel over de pachtprijs bij geliberaliseerde pacht.

Van afspraak tot goedgekeurde geliberaliseerde pachtovereenkomst1Afsprakenmakenprijs, looptijden percelen2Overeenkomstopstellenmet keuze voorartikel 7:397 BW3Ondertekenendoor beidepartijen4Inzendenbinnen tweemaanden5Goedkeuringgemiddeld tweetot vier maanden

Gebruik, onderhoud en bodembeheer

Tijdens de looptijd gelden de algemene plichten uit de pachttitel, zoals het gedrag als goed pachter, het verbod om zonder schriftelijke toestemming de bestemming, inrichting of gedaante te wijzigen en de eis van schriftelijke toestemming voor onderverpachting (artikelen 7:347, 7:348 en 7:355 BW). Het helpt om deze punten in de overeenkomst te herhalen, zodat beide partijen weten waar zij aan toe zijn.

Daarnaast is er ruimte voor eigen afspraken over het gebruik, zoals de toegestane teelten, het onderhoud van sloten en afrasteringen of afspraken over bodemkwaliteit. Bij een korte looptijd is dat extra relevant, omdat een gebruiker met een kort contract minder reden heeft om op lange termijn in de bodem te investeren. Het is wel zaak die verplichtingen in verhouding te houden, want de grondkamer toetst of de overige verplichtingen, mede gelet op de pachtprijs, niet buitensporig zijn.

Ook de staat van de grond bij aanvang is het vastleggen waard. Zonder beschrijving wordt de pachter vermoed het gepachte in goede staat te hebben ontvangen (artikel 7:352 lid 3 BW). Een korte beschrijving met foto’s maakt het eenvoudiger om bij het einde de oplevering te beoordelen.

Jachtrecht, lasten en algemene voorwaarden

Het jachtrecht is een clausule die vaak wordt vergeten. Volgens artikel 8.3 van de Omgevingswet is de pachter jachtgerechtigd, tenzij de verpachter zich het jachtrecht bij het aangaan van de pachtovereenkomst heeft voorbehouden of het jachtrecht toen al was verhuurd. Wie het jachtrecht zelf wil houden of wil verhuren, neemt een voorbehoud op in de overeenkomst. Meer over de verhuur van het jachtrecht leest u in het artikel over jachthuur en jachtrecht.

Ook de lasten verdienen een eigen artikel. Bij een geliberaliseerde overeenkomst van zes jaar of korter geldt artikel 7:399a BW niet, zodat partijen de verdeling van publiekrechtelijke lasten zelf kunnen regelen. Bij een langere looptijd gelden de wettelijke beperkingen wel. Een heldere verdeling voorkomt discussie over wat wel en niet in de pachtprijs is begrepen.

Veel overeenkomsten verwijzen naar algemene voorwaarden. RVO noemt bij de toetsing de NVR-voorwaarden in de versie van 2021 of later. Algemene voorwaarden zijn een goede basis, maar vervangen geen bijzondere bepalingen voor uw percelen. Wat specifiek is voor uw situatie, zoals afspraken over een toekomstige verkoop of over bijzondere teelten, hoort in de overeenkomst zelf.

Welke valkuilen komen vaak voor?

De volgende punten verdienen bij het opstellen extra aandacht. De meeste zijn eenvoudig te voorkomen als u ze vooraf meeneemt:

  • de keuze voor artikel 7:397 BW ontbreekt of is onduidelijk geformuleerd;
  • er vallen gebouwen onder het gepachte, waardoor geliberaliseerde pacht niet mogelijk is;
  • er staat geen concrete einddatum in de overeenkomst;
  • de overeenkomst is niet binnen twee maanden naar de grondkamer gestuurd;
  • het jachtrecht is niet voorbehouden, terwijl de verpachter het wilde houden;
  • bij een looptijd van meer dan zes jaar ligt de afgesproken prijs boven de pachtnorm;
  • de overeenkomst bevat een voorwaarde dat de grondkamer haar ongewijzigd moet goedkeuren;
  • na de einddatum gaat het gebruik door zonder nieuwe schriftelijke afspraak.

Die voorwaarde over ongewijzigde goedkeuring verdient een toelichting. Artikel 7:399b BW bepaalt dat zo’n voorwaarde als niet geschreven geldt. U kunt de werking van de overeenkomst dus niet afhankelijk maken van een ongewijzigde goedkeuring. Wilt u vooraf zekerheid, dan biedt de route van een ontwerpovereenkomst uitkomst, zoals hieronder beschreven.

Hoe dient u de overeenkomst in bij de grondkamer?

De overeenkomst moet binnen twee maanden na het aangaan ter goedkeuring naar de grondkamer (artikel 7:321 BW). Ieder van beide partijen kan dat doen; als een van hen inzendt, vervalt de plicht voor de ander. Bevoegd is de grondkamer waar het gepachte of het grootste deel daarvan ligt. Voor percelen in Noord-Brabant en Limburg is dat de Grondkamer Zuid, voor Zeeland en Zuid-Holland de Grondkamer Zuidwest en voor Gelderland en Overijssel de Grondkamer Oost.

Volgens RVO kan een geliberaliseerde overeenkomst digitaal worden ingediend via Mijn RVO. Per post kan ook, naar RVO, ter attentie van de grondkamers, Postbus 40111, 8004 DC Zwolle, of per e-mail aan [email protected]. De doorlooptijd is gemiddeld twee tot vier maanden. Krijgt u een voorlopig oordeel, dan kunt u binnen 21 dagen bezwaar maken. Het griffierecht bedraagt in 2026 € 100 via E-pacht en € 166 langs een andere weg; bij een looptijd van meer dan zes jaar is het 5% van de pachtprijs, met een minimum van € 328 en een maximum van € 786.

Wie vooraf zekerheid wil, kan op grond van artikel 7:324 BW een ontwerp van de overeenkomst ter goedkeuring voorleggen. Wordt binnen twee maanden daarna een gelijkluidende overeenkomst ingezonden, dan moet de grondkamer die goedkeuren. De procedure staat uitgebreider beschreven in het artikel over het registreren bij de grondkamer.

Wat doet de grondkamer met uw overeenkomst?

Bij een geliberaliseerde overeenkomst toetst de grondkamer onder meer of de overige verplichtingen niet buitensporig zijn, of algemene landbouwbelangen niet worden geschaad en of de overeenkomst niet in strijd is met de pachttitel. Bij een looptijd van meer dan zes jaar toetst zij ook de prijs aan de pachtnormen. De toets op de verkaveling geldt bij geliberaliseerde pacht niet.

Keurt de grondkamer de overeenkomst niet goed, dan wijzigt of vernietigt zij die (artikel 7:320 BW). Een gewijzigde overeenkomst geldt als goedgekeurd. De grondkamer mag een geliberaliseerde overeenkomst alleen zo wijzigen dat zij een geliberaliseerde overeenkomst blijft (artikel 7:397 lid 3 BW). Tegen een beslissing van de grondkamer staat beroep open bij de Centrale Grondkamer in Arnhem, binnen een maand.

Model of maatwerk: wanneer loont advies?

Een model of een set algemene voorwaarden is een prima vertrekpunt, zeker voor een eenvoudig perceel en een bekende pachter. Maatwerk loont vooral wanneer er meer op het spel staat: grond met ontwikkelpotentie, een mogelijke verkoop tijdens de looptijd, een combinatie met gebouwen die apart moeten worden geregeld, of afspraken over natuur, jacht of bodembeheer. Het artikel over grond verpachten geeft een breder beeld van de keuzes rond verpachting.

Een agrarisch rentmeester kan de overeenkomst opstellen of nalopen, de inzending verzorgen en de looptijden van uw contracten bewaken. Zo voorkomt u dat een overeenkomst ongemerkt afloopt of dat het gebruik zonder geldige afspraak doorloopt. Binnen ons rentmeesterschap is dat een vast onderdeel van het beheer van verpachte grond.

Veelgestelde vragen over geliberaliseerde pachtovereenkomst voorbeeld

Bestaat er een standaardmodel voor een geliberaliseerde pachtovereenkomst?

Er zijn modellen en algemene voorwaarden in omloop; RVO noemt bij de toetsing de NVR-voorwaarden in de versie van 2021 of later. Een model is een goed vertrekpunt, maar de keuze voor artikel 7:397 BW, de percelen, de looptijd en bijzondere afspraken moeten op uw situatie worden afgestemd.

Moet een geliberaliseerde pachtovereenkomst schriftelijk zijn?

Ja. Elke pachtovereenkomst moet schriftelijk worden aangegaan, en bij geliberaliseerde pacht moet de keuze voor artikel 7:397 BW in de overeenkomst staan. Zonder die vastlegging ontbreekt de basis voor de lichtere regeling.

Binnen welke termijn moet u de overeenkomst inzenden?

Binnen twee maanden na het aangaan. Een van beide partijen kan inzenden, bij de grondkamer van het gebied waar het gepachte ligt. Een geliberaliseerde overeenkomst kan digitaal via Mijn RVO worden ingediend.

Kunt u gebouwen opnemen in een geliberaliseerde pachtovereenkomst?

Nee, geliberaliseerde pacht is alleen mogelijk voor los land. Gebouwen vallen onder een andere regeling. Neemt u ze toch op, dan ontstaat het risico dat de overeenkomst onder de gewone pachtregels valt.

Wat gebeurt er als de grondkamer de overeenkomst niet goedkeurt?

Dan wijzigt of vernietigt de grondkamer de overeenkomst; een gewijzigde overeenkomst geldt als goedgekeurd. Bij geliberaliseerde pacht mag de grondkamer alleen zo wijzigen dat het een geliberaliseerde overeenkomst blijft. Tegen de beslissing staat binnen een maand beroep open bij de Centrale Grondkamer.

Tot slot

Een goede geliberaliseerde pachtovereenkomst is overzichtelijk: partijen, los land met kadastrale aanduiding, een uitdrukkelijke keuze voor artikel 7:397 BW, een vaste looptijd en een duidelijke prijs. Daaromheen regelt u wat de wet aan partijen overlaat, zoals het jachtrecht, de lasten, indexering en het gebruik van de grond. Met tijdige inzending bij de grondkamer staat de afspraak dan stevig.

De valkuilen zitten meestal in details die bij het opstellen zijn vergeten. Onze rentmeesters zijn aangesloten bij de NVR en beëdigd, en begeleiden al meer dan 40 jaar grondeigenaren bij verpachting, uitsluitend vanuit het belang van de eigenaar.

Wilt u een geliberaliseerde pachtovereenkomst laten opstellen of een bestaande overeenkomst laten nalopen voordat u die inzendt? Dan kijken we graag met u mee. U kunt ons bereiken via de contactpagina.

Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.

Impressies uit ons werkgebied
Parkweide met zicht op de kerktoren
Weiland met schapen langs een rietkraag
Erf en landweg vanuit de lucht
Laan langs een erf in het buitengebied


← Terug naar kennisbank

Wilt u weten hoe u ervoor staat?

Legt u uw situatie voor aan een van onze rentmeesters. U krijgt een helder oordeel over uw positie en over de stappen die verstandig zijn.

Leg uw situatie voor

In Memoriam Johan van der Slikke (1951–2025)

Op donderdag 19 juni jl. ontvingen wij het droevige bericht dat Johan van der Slikke is overleden. Johan was een bevlogen rentmeester en ondernemer met een scherp oog voor de agrarische sector. Met zijn kantoor, opgericht in de jaren ’80 op Schouwen-Duiveland, bouwde hij aan een indrukwekkende praktijk in Zeeland, West-Brabant en ver daarbuiten.

Johan stond bekend om zijn passie voor het vak, zijn warme omgang met klanten en zijn visie op rentmeesterschap. Onder zijn leiding groeide het kantoor uit tot een breed georiënteerd bedrijf met activiteiten op het gebied van makelaardij, beheer, taxatie en onteigening — altijd met een persoonlijke en deskundige benadering.

In 2019 koos Johan bewust voor een overdracht van zijn onderneming aan Van Hoven & Oomen, met wie hij al lange tijd een warme band onderhield. Zo ontstond Van Hoven & Oomen Van der Slikke Rentmeesters — een samensmelting van gedeelde waarden en kennis.

Johan was een echt mensenmens: bourgondisch, humoristisch, innemend en vol verhalen. Hij laat een blijvende indruk achter.

Wij wensen zijn vrouw Marieke, de kinderen en kleinkinderen veel kracht en troost toe in deze moeilijke tijd.

_60A7955 _60A7955