Wie grond verpacht, krijgt altijd met de grondkamer te maken. In de praktijk spreekt men vaak kortweg van de grondkamer pachtovereenkomst: de overeenkomst die binnen twee maanden na het aangaan moet worden ingezonden om te worden getoetst of geregistreerd. Dat is geen formaliteit. De grondkamer kijkt naar de prijs, naar de overige verplichtingen en naar de algemene landbouwbelangen, en kan een overeenkomst goedkeuren, wijzigen of vernietigen. Blijft de inzending achterwege, dan heeft dat voor de verpachter vervelende gevolgen.
In dit artikel leest u wat de grondkamer doet, hoe en waar u inzendt, welke termijnen en kosten gelden en waar u terechtkunt als u het niet eens bent met de uitkomst. Het maakt deel uit van ons overzicht pacht en zakelijke rechten. Over de inhoud van de overeenkomst zelf leest u meer in het artikel pachtovereenkomst opstellen.
- Pacht en zakelijke rechten: wat u als grondeigenaar moet weten
- Reguliere pacht: regels, rechten en plichten
- De pachtwet in Nederland: belangrijkste regels
- Pacht landbouwgrond: alle vormen op een rij
- Reguliere pacht opzeggen of beëindigen
- Wat is geliberaliseerde pacht? Uitleg en voorwaarden
- Geliberaliseerde pacht: flexibeler maar minder bescherming
- Geliberaliseerde pacht opzeggen of verlengen
- Pachtprijs geliberaliseerde pacht: hoe wordt deze bepaald?
- Geliberaliseerde pachtovereenkomst opstellen: voorbeeld en tips
- Pachtovereenkomst opstellen: waar moet u op letten?
- Pachtnormen: hoe worden pachtprijzen vastgesteld?
- Pachtprijzen landbouwgrond: actuele tarieven en factoren
- Teeltpacht: tijdelijke pacht voor specifieke teelten
- Eenmalige pacht en seizoenspacht: flexibele pachtvormen
- Verpachte grond verkopen: mogelijkheden en waarde
- Wat is erfpacht? Betekenis en werking uitgelegd
- Erfpachtcanon: wat is het en hoe wordt deze berekend?
- Erfpacht afkopen: wanneer is het verstandig?
- Erfpacht grond kopen: waar moet u op letten?
- Erfpacht of eigendom: de verschillen op een rij
- Erfpacht op landbouwgrond: werking en kosten
- Opstalrecht: betekenis en toepassing
- Opstalrecht vestigen: procedure en kosten
- Erfdienstbaarheid: betekenis, soorten en juridische gevolgen
- Recht van overpad: regels en rechten uitgelegd
- Kwalitatieve verplichting: wat is het en hoe werkt het?
- Zakelijk recht vestigen op grond: procedure en aandachtspunten
💡 De kern in het kort
- Pacht, wijziging en beëindiging gaan binnen twee maanden na het aangaan naar de grondkamer (art. 7:321 BW).
- Elke partij mag inzenden; heeft één partij het gedaan, dan vervalt de plicht voor de ander.
- De grondkamer keurt goed, tenzij bijvoorbeeld de prijs te hoog is of de overige verplichtingen buitensporig zijn (art. 7:319 BW).
- Keurt de grondkamer niet goed, dan wijzigt of vernietigt zij de overeenkomst.
- Zonder goedkeuring kan de verpachter de pachtprijs niet in rechte vorderen en kan hij de overeenkomst niet opzeggen.
- Beroep tegen een beslissing van de grondkamer gaat binnen een maand naar de Centrale Grondkamer in Arnhem.
Wat doet de grondkamer?
Nederland heeft vijf grondkamers. Het zijn zelfstandige bestuursorganen met elk een voorzitter, een secretaris en vier tot twaalf leden, en met een gedeeld secretariaat bij RVO in Zwolle. Hun hoofdtaak is het toetsen van pachtovereenkomsten, wijzigingen en beëindigingen aan de pachtwet. Daarnaast verleent de grondkamer machtigingen, bijvoorbeeld als de pachter iets aan het gepachte wil veranderen en de verpachter weigert, taxeert zij de waarde bij een voorkeursrecht en herziet zij op verzoek de pachtprijs.
| Grondkamer | Provincies |
|---|---|
| Noord | Groningen, Drenthe, Friesland |
| Noordwest | Noord-Holland, Flevoland, Utrecht |
| Oost | Overijssel, Gelderland |
| Zuidwest | Zeeland, Zuid-Holland |
| Zuid | Noord-Brabant, Limburg |
Welke grondkamer bevoegd is, hangt af van de ligging. Dat is de grondkamer waar het gepachte of het grootste deel ervan ligt, en bij een hoeve de grondkamer waar het hoofdgebouw staat (art. 22 Uitvoeringswet grondkamers). Geschillen tussen pachter en verpachter, zoals over opzegging of ontruiming, horen niet bij de grondkamer maar bij de pachtkamer van de rechtbank.
Inzenden: termijn en wie het doet
Artikel 7:321 BW verplicht partijen om een pachtovereenkomst binnen twee maanden na het aangaan ter goedkeuring in te zenden. Hetzelfde geldt voor een wijziging en voor een beëindiging van de pacht. De plicht rust op beide partijen, maar zodra één van hen heeft ingezonden, vervalt de plicht voor de ander. Voor een verpachter ligt het voor de hand dit niet aan de pachter over te laten, omdat de gevolgen van nalaten vooral bij de verpachter terechtkomen.
Voor teeltpacht werkt het iets anders. Die overeenkomst wordt niet goedgekeurd maar geregistreerd, ook binnen twee maanden na het aangaan. Bij los land tot een hectare gelden de meeste pachtregels niet en vindt volgens RVO geen toetsing plaats; dat geldt ook voor tuinland tot een halve hectare in Noord- en Zuid-Holland. Wat teeltpacht verder inhoudt, leest u in het artikel over teeltpacht.
Grondkamer pachtovereenkomst: hoe dient u in?
De praktische route hangt af van de pachtvorm. Een geliberaliseerde overeenkomst en een overeenkomst van 6 jaar of korter kunt u volgens RVO digitaal indienen via Mijn RVO. Andere overeenkomsten gaan per post naar RVO, ter attentie van de grondkamers, Postbus 40111, 8004 DC Zwolle, of per e-mail naar [email protected]. Bij de inzending horen de getekende overeenkomst met de algemene en bijzondere voorwaarden, de kadastrale gegevens en de gegevens van beide partijen.
Wilt u zekerheid voordat u tekent, dan kunt u een ontwerp van de overeenkomst vooraf ter goedkeuring voorleggen. Een gelijkluidende overeenkomst die binnen twee maanden na die goedkeuring wordt ingezonden, moet de grondkamer dan goedkeuren (art. 7:324 BW). Dat is vooral nuttig bij een afwijkende duur, bijzondere verplichtingen of een prijs die dicht bij het maximum ligt.
Waar toetst de grondkamer op?
De grondkamer keurt een overeenkomst goed, tenzij een van de gronden uit artikel 7:319 lid 1 BW zich voordoet. Die gronden zijn:
- de pachtprijs is hoger dan is toegelaten;
- de overige verplichtingen zijn buitensporig;
- de verkaveling of ligging is ondoelmatig;
- bij ruil- of herverkaveling of in de IJsselmeerpolders leidt de pacht tot een minder doelmatige verkaveling of een geringere bedrijfsgrootte;
- de algemene landbouwbelangen worden geschaad, bijvoorbeeld door een te kleine bedrijfsgrootte;
- de overeenkomst is in strijd met de pachtwet.
Een verplichting is buitensporig als zij, mede gelet op de pachtprijs, kennelijk niet in redelijke verhouding staat tot het genot van het gepachte. Bij overeenkomsten met familie of medepachters toetst de grondkamer een deel van deze gronden niet, en enkele gronden vervallen als het omgevingsplan de grond een niet-agrarische functie geeft. Loopt er in uw gebied een traject van herverkaveling en landinrichting, dan weegt de verkavelingstoets zwaarder. Goedkeuring maakt een onwettige bepaling overigens niet alsnog geldig (art. 7:319 lid 6). Bij de prijstoets kijkt de grondkamer naar de pachtnormen.
Goedkeuring, wijziging of vernietiging
Ziet de grondkamer geen bezwaar, dan keurt zij de overeenkomst goed. Is er wel een bezwaar, dan onthoudt zij de goedkeuring en wijzigt of vernietigt zij de overeenkomst (art. 7:320 BW). Een gewijzigde overeenkomst geldt daarna als goedgekeurd. Voordat de grondkamer zo beslist, deelt zij haar bezwaren mee en krijgen partijen een termijn om te reageren (art. 25 Uitvoeringswet grondkamers).
In de praktijk ontvangen partijen volgens RVO eerst een voorlopig oordeel, waartegen u binnen 21 dagen bezwaar kunt maken. De gemiddelde doorlooptijd van een toetsing ligt volgens RVO op 2 tot 4 maanden. Een voorwaarde in de overeenkomst dat zij alleen geldt bij ongewijzigde goedkeuring, heeft geen effect; de wet beschouwt die als niet geschreven (art. 7:399b BW). Als verpachter houdt u er dus rekening mee dat de grondkamer de prijs kan bijstellen en dat de overeenkomst daarna gewoon blijft gelden.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Ons team staat voor u klaar, met al uw vastgoedvragen.
Wat gebeurt er als u de pachtovereenkomst niet inzendt?
Artikel 7:322 BW verbindt duidelijke gevolgen aan nalaten. Zolang de overeenkomst niet is goedgekeurd, kan de verpachter geen rechtsvordering tot betaling van de pachtprijs instellen. Bovendien geldt de overeenkomst dan voor onbepaalde tijd, zonder dat zij kan worden opgezegd. De pachter kan de grond dus blijven gebruiken, terwijl u de betaling niet via de rechter kunt afdwingen.
Wordt de overeenkomst later alsnog ingezonden en goedgekeurd, dan gaat de wettelijke duur pas in bij het pachtjaar dat volgt op het jaar van inzending; de grondkamer kan in bijzondere gevallen een eerdere ingang bepalen. Bij een te laat ingezonden wijziging kan de grondkamer een latere ingangsdatum vaststellen (art. 7:323). Bij teeltpacht is de sanctie anders: volgens het ministerie wordt een te laat geregistreerde teeltpachtovereenkomst nu aangemerkt als reguliere pacht.
Beëindiging en wijziging ook inzenden
Ook wie de pacht in onderling overleg beëindigt, heeft met de grondkamer te maken. Een opzegging is dan niet nodig, maar de beëindiging moet schriftelijk worden vastgelegd en binnen twee maanden worden ingezonden (art. 7:317, 7:321 en 7:367 lid 3 BW). Het goedkeuringsvereiste vervalt volgens artikel 7:318 lid 2 wanneer de beëindiging feitelijk is uitgevoerd. Wie zekerheid wil over de afspraken, zendt de beëindigingsovereenkomst toch tijdig in.
Een eenzijdige opzegging van reguliere pacht loopt niet via de grondkamer, maar via de pachtkamer van de rechtbank. Hoe die route werkt, met termijnen en opzeggingsgronden, leest u in het artikel over reguliere pacht opzeggen. Voor wijzigingen van de pachtprijs of andere voorwaarden geldt hetzelfde als voor de overeenkomst zelf: schriftelijk vastleggen en binnen twee maanden inzenden.
Kosten van de grondkamer in 2026
De grondkamer rekent griffierecht. Het tarief hangt af van het soort verzoek en van de datum waarop het verzoek binnenkomt. RVO publiceert de bedragen voor 2026 en 2027:
| Verzoek | 2026 | 2027 |
|---|---|---|
| Geliberaliseerde pacht tot en met 6 jaar via E-pacht | € 100 | € 100 |
| Geliberaliseerd tot en met 6 jaar overig, teeltpacht, korte duur, wijziging zonder prijswijziging | € 166 | € 170 |
| Reguliere pacht, geliberaliseerd langer dan 6 jaar, prijsherziening | 5% van de pachtprijs, € 328 tot € 786 | 5%, € 337 tot € 806 |
| Machtiging of passering voorkeursrecht | € 328 | € 337 |
| Taxatie verkoopwaarde bij voorkeursrecht | € 786 | € 806 |
Het tarief van € 100 geldt alleen voor de digitale route. Bij reguliere pacht is het griffierecht gekoppeld aan de pachtprijs, met een minimum en een maximum. Afgezet tegen de gevolgen van niet inzenden zijn die kosten beperkt.
Beroep bij de Centrale Grondkamer en de pachtkamer
Bent u het niet eens met een beslissing van de grondkamer, dan kunt u binnen een maand beroep instellen bij de Centrale Grondkamer in Arnhem (art. 36 Uitvoeringswet grondkamers). Die termijn is kort, dus het loont om de beschikking direct na ontvangst te laten beoordelen. De Centrale Grondkamer kijkt opnieuw naar de toetsing, bijvoorbeeld naar de vraag of de prijs of een verplichting terecht is aangepast.
Voor geschillen over ontruiming, opzegging, ontbinding of schadeloosstelling is de pachtkamer van de rechtbank bevoegd (art. 1019j Rv). Hoger beroep gaat binnen een maand naar de pachtkamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. Wie de procedure niet zelf wil doorlopen, kan de inzending en de correspondentie met de grondkamer laten verzorgen; meer over die rol leest u bij wat een rentmeester doet.
Veelgestelde vragen over grondkamer pachtovereenkomst
Moet elke pachtovereenkomst naar de grondkamer?
In beginsel wel: pacht, wijziging en beëindiging moeten binnen twee maanden na het aangaan worden ingezonden. Teeltpacht wordt geregistreerd in plaats van goedgekeurd. Voor los land tot een hectare gelden de meeste pachtregels niet en vindt volgens RVO geen toetsing plaats.
Hoe lang duurt de toetsing door de grondkamer?
Volgens RVO is de doorlooptijd gemiddeld 2 tot 4 maanden. Partijen ontvangen vaak eerst een voorlopig oordeel, waartegen binnen 21 dagen bezwaar mogelijk is. Een ontwerp vooraf laten toetsen kan later tijd schelen.
Wat kost het om een pachtovereenkomst te laten toetsen?
Dat hangt af van de pachtvorm. In 2026 kost een geliberaliseerde overeenkomst tot en met 6 jaar via E-pacht € 100 en een teeltpachtovereenkomst € 166. Voor reguliere pacht geldt 5% van de pachtprijs, met een minimum van € 328 en een maximum van € 786.
Kan de grondkamer de pachtprijs verlagen?
Ja. Is de prijs hoger dan toegelaten, dan onthoudt de grondkamer de goedkeuring en kan zij de overeenkomst wijzigen, bijvoorbeeld door de prijs aan te passen. De gewijzigde overeenkomst geldt dan als goedgekeurd.
Wat is het verschil tussen de grondkamer en de pachtkamer?
De grondkamer is een bestuursorgaan dat overeenkomsten toetst, machtigingen verleent en taxeert. De pachtkamer is een onderdeel van de rechtbank en beslist over geschillen, zoals opzegging, ontbinding en ontruiming. Tegen een beslissing van de grondkamer gaat u in beroep bij de Centrale Grondkamer.
Tot slot
De inzending bij de grondkamer is het sluitstuk van elke pachtovereenkomst. Wie op tijd inzendt en de toetsgronden kent, voorkomt dat een prijs onverwacht wordt bijgesteld of dat een overeenkomst ongemerkt voor onbepaalde tijd blijft doorlopen.
Van Hoven & Oomen begeleidt al meer dan 40 jaar eigenaren van landbouwgrond bij het verpachten, van het opstellen van de overeenkomst tot de correspondentie met de grondkamer. Onze rentmeesters zijn aangesloten bij de NVR en beëdigd, en werken uitsluitend voor de eigenaar. In ons artikel over grond verpachten leest u hoe wij naar verpachting kijken.
Heeft u een overeenkomst die nog moet worden ingezonden, of een beschikking waar u vragen over heeft? U bent welkom om contact op te nemen.
Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.



