Verpachte grond verkopen kan altijd: de wet verbiedt het niet en de pacht hoeft er niet voor te eindigen. Wel verandert de verkoop van karakter. U verkoopt geen vrije grond, maar grond met een pachter erop die vaak een voorkeursrecht heeft en die na de levering gewoon blijft zitten. Dat bepaalt wie uw kopers zijn, welke procedure u volgt en welke prijs haalbaar is.
In dit artikel leest u wanneer de pachter een voorkeursrecht heeft en hoe dat verloopt, wat een koper van u overneemt, hoe u naar de waarde kijkt en welke fiscale punten op hoofdlijn spelen. Het bredere kader van pachtvormen en zakelijke rechten vindt u in ons overzicht pacht en zakelijke rechten.
- Pacht en zakelijke rechten: wat u als grondeigenaar moet weten
- Reguliere pacht: regels, rechten en plichten
- De pachtwet in Nederland: belangrijkste regels
- Pacht landbouwgrond: alle vormen op een rij
- Reguliere pacht opzeggen of beëindigen
- Wat is geliberaliseerde pacht? Uitleg en voorwaarden
- Geliberaliseerde pacht: flexibeler maar minder bescherming
- Geliberaliseerde pacht opzeggen of verlengen
- Pachtprijs geliberaliseerde pacht: hoe wordt deze bepaald?
- Geliberaliseerde pachtovereenkomst opstellen: voorbeeld en tips
- Pachtovereenkomst opstellen: waar moet u op letten?
- Pachtovereenkomst registreren bij de grondkamer
- Pachtnormen: hoe worden pachtprijzen vastgesteld?
- Pachtprijzen landbouwgrond: actuele tarieven en factoren
- Teeltpacht: tijdelijke pacht voor specifieke teelten
- Eenmalige pacht en seizoenspacht: flexibele pachtvormen
- Wat is erfpacht? Betekenis en werking uitgelegd
- Erfpachtcanon: wat is het en hoe wordt deze berekend?
- Erfpacht afkopen: wanneer is het verstandig?
- Erfpacht grond kopen: waar moet u op letten?
- Erfpacht of eigendom: de verschillen op een rij
- Erfpacht op landbouwgrond: werking en kosten
- Opstalrecht: betekenis en toepassing
- Opstalrecht vestigen: procedure en kosten
- Erfdienstbaarheid: betekenis, soorten en juridische gevolgen
- Recht van overpad: regels en rechten uitgelegd
- Kwalitatieve verplichting: wat is het en hoe werkt het?
- Zakelijk recht vestigen op grond: procedure en aandachtspunten
💡 De kern in het kort
- Koop breekt geen pacht: de koper neemt de rechten en plichten van de verpachter over (art. 7:361 BW).
- Een reguliere pachter met een goedgekeurde overeenkomst heeft in de regel een voorkeursrecht; bij geliberaliseerde pacht en teeltpacht geldt dat niet.
- U meldt uw verkoopvoornemen met de prijs per exploot of aangetekende brief, waarna de pachter een maand heeft om te reageren.
- Komt u met de pachter niet tot een prijs, dan kan de grondkamer de marktwaarde taxeren; dat kost in 2026 € 786.
- Voor box 3 hanteert de Belastingdienst bij niet-eindige pacht 60% van de normwaarde (brochure belastingjaar 2025).
- Wie het voorkeursrecht negeert, verzwakt de positie van de koper: die kan de pacht pas na twaalf jaar opzeggen wegens eigen gebruik.
Mag u verpachte grond verkopen?
Ja. Eigendom en pacht staan los van elkaar: u blijft vrij om uw grond te vervreemden, ook als die verpacht is. Volgens artikel 7:361 BW gaan bij de overdracht de rechten en plichten van de verpachter over op de verkrijger. De pachtovereenkomst loopt dus door, met dezelfde pachtprijs, looptijd en afspraken, alleen met een andere verpachter.
Verkoop is voor de pachter ook geen reden om te vertrekken. Vervreemding geldt uitdrukkelijk niet als duurzaam eigen gebruik (art. 7:370 lid 2 BW), en verkoop staat niet tussen de gronden waarop een verpachter reguliere pacht kan opzeggen. Wie de grond vrij wil verkopen door eerst de pacht te beëindigen, komt uit bij een andere route: reguliere pacht opzeggen, met eigen gronden, vaste termijnen en een toets door de rechter. Tijdens het verkooptraject moet de pachter wel bezichtigingen en verkoopborden dulden (art. 7:357 BW).
Wanneer heeft de pachter een voorkeursrecht?
Het voorkeursrecht staat in de artikelen 7:378 tot en met 7:384 BW. Het geldt voor de pachter met een door de grondkamer goedgekeurde overeenkomst voor ten minste de wettelijke duur, of voor een kortere duur die daarna met minstens zes jaar is verlengd (art. 7:378 lid 1 BW). Bij geliberaliseerde pacht en bij teeltpacht heeft de pachter geen voorkeursrecht. Het recht reikt verder dan de verkoop van de eigendom en ziet ook op erfpacht, opstal en vruchtgebruik op het gepachte.
Er zijn wettelijke uitzonderingen (art. 7:380 BW). Het voorkeursrecht speelt niet bij verkoop krachtens de wet, een rechterlijke uitspraak of executie, niet bij verkoop aan uw partner, aan bloed- of aanverwanten in de rechte lijn of in de zijlijn tot de tweede graad of aan een pleegkind, en niet bij verdeling van een gemeenschap. Bij een ernstige reden kan de rechter of de grondkamer toestaan dat u het voorkeursrecht passeert; een pachter die de grond slecht gebruikt, levert steeds zo’n reden op. Zo’n verzoek bij de grondkamer kost in 2026 € 328. Ook een koper die vooraf schriftelijk afziet van opzegging wegens eigen gebruik, valt erbuiten.
Geeft het omgevingsplan de grond een andere functie dan landbouw, dan geldt het voorkeursrecht niet (art. 7:381 lid 1 BW); hetzelfde artikel regelt ook de situatie waarin de gemeente een voorkeursrecht op uw perceel heeft gevestigd. De pachtwetgeving wordt herzien, maar het wetsvoorstel is nog niet ingediend en er is niets in werking getreden, zodat voor een verkoop nu het huidige recht geldt. Hoe het met die herziening staat, leest u in het artikel over de pachtwet.
Hoe verloopt het voorkeursrecht stap voor stap?
De procedure is formeel en de termijnen zijn kort. Op hoofdlijn ziet het traject er zo uit:
- U meldt de pachter uw voornemen tot verkoop, met de prijs, per deurwaardersexploot of aangetekende brief (art. 7:378 lid 2 BW).
- De pachter laat binnen een maand weten of hij bereid is te kopen als u het over de prijs eens wordt (art. 7:378 lid 3 BW).
- Is hij niet bereid, dan bent u een jaar vrij om aan een ander te verkopen, maar onderhands niet onder de prijs die u de pachter noemde (art. 7:378 lid 4 en 5 BW).
- Wil de pachter wel kopen maar komt u niet tot een prijs, dan kunt u de grondkamer de marktwaarde laten taxeren (art. 7:379 lid 1 BW).
- Bent u bereid te verkopen tegen die taxatie of lager, dan doet u een nieuw aanbod en heeft de pachter opnieuw een maand (art. 7:379 lid 2 en 3 BW). Neemt hij het niet aan, dan bent u weer een jaar vrij.
Doet u na de taxatie binnen een jaar geen aanbod, dan herleeft het voorkeursrecht (art. 7:379 lid 4 BW). Verkoopt u in het openbaar, bijvoorbeeld via een veiling, dan informeert u de pachter ten minste een maand vooraf (art. 7:382 BW). De taxatie door de grondkamer kost in 2026 € 786 en in 2027 € 806. De grondkamer stelt daarbij alleen de waarde vast; de wet schrijft geen goedkeuring van de verkoop zelf door de grondkamer voor.
Wat als het voorkeursrecht wordt genegeerd?
Het negeren van het voorkeursrecht is geen formaliteit. Verkoopt u zonder de procedure te volgen, dan kan de koper de pacht pas na twaalf jaar opzeggen op grond van eigen gebruik (art. 7:383 BW). Voor een koper die de grond zelf wil gebruiken, maakt dat de aankoop veel minder aantrekkelijk.
Daarnaast kent de wet een regeling tegen snelle doorverkoop door de pachter. Verkoopt een pachter die via zijn voorkeursrecht heeft gekocht de grond binnen tien jaar door, dan betaalt hij een vergoeding: het verschil tussen de betaalde prijs en de vrije waarde, verminderd met een tiende voor elk verstreken jaar (art. 7:384 BW). Voor doorverkoop binnen de familie geldt een uitzondering.
Wat neemt de koper van verpachte grond over?
De koper stapt volledig in uw schoenen als verpachter. Hij ontvangt vanaf de levering de pachtprijs en draagt de plichten van de verpachter, zoals het ter beschikking laten van het gepachte en het verhelpen van gebreken (art. 7:336 en 7:339 BW). Hij is gebonden aan de bedingen die onmiddellijk verband houden met het gebruik tegen de pachtprijs (art. 7:361 lid 3 BW).
Voor een koper telt daarom precies welke pacht er ligt. Bij reguliere pacht loopt de overeenkomst door met termijnen van twaalf jaar voor een hoeve of zes jaar voor los land, die telkens van rechtswege met zes jaar worden verlengd (art. 7:325 BW). Geliberaliseerde pacht eindigt op de afgesproken datum, zonder automatische verlenging. Dat verschil werkt direct door in de prijs.
Een punt dat vaak wordt vergeten, is het jachtrecht. Volgens artikel 8.3 lid 1 Omgevingswet komt het jachtrecht bij verpachte grond toe aan de pachter, tenzij de verpachter het zich bij het aangaan van de pacht heeft voorbehouden of het toen al verhuurd was. Een koper wil daarom de pachtovereenkomst, de goedkeuring van de grondkamer, de actuele pachtprijs en een eventueel voorbehoud van het jachtrecht kunnen inzien.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Ons team staat voor u klaar, met al uw vastgoedvragen.
Verpachte grond verkopen: hoe kijkt u naar de waarde?
Verpachte grond brengt in de regel minder op dan vrije grond, omdat de koper geen beschikking over de grond krijgt maar een pachtinkomen met een beschermde gebruiker. Hoe groot dat verschil is, hangt af van de pachtvorm, de resterende looptijd, de pachtprijs, de kans dat de grond ooit vrijkomt en eventuele ontwikkelkansen. Een vast marktpercentage bestaat niet, en voor de verhouding tussen verpachte en vrije transactieprijzen is geen officiële bron beschikbaar.
Wel zijn er getallen die vaak door elkaar worden gehaald. Het overzicht hieronder zet ze naast elkaar.
| Getal of begrip | Waar het voor dient | Marktprijs? |
|---|---|---|
| Verpachte waarde 50% (art. 1 Pachtprijzenbesluit 2007) | Rekengrootheid voor de maximale pachtprijs | Nee |
| 60% tot 98% van de normwaarde (Belastingdienst) | Waardering van verpachte grond in box 3 | Nee, fiscale norm |
| Taxatie verkoopwaarde door de grondkamer | Prijs binnen de procedure van het voorkeursrecht | Ja, voor die procedure |
| Taxatie door een taxateur | Vraagprijs en onderhandeling | Ja, per perceel |
Voor een verkoper werkt het daarom het best om de waarde per perceel te laten bepalen, met de pachtovereenkomst ernaast. Meer over de factoren achter een grondprijs leest u in ons artikel over grondwaarde bepalen.
Hoe waardeert de Belastingdienst verpachte grond in box 3?
Houdt u de grond privé en niet in een onderneming, dan valt verpachte grond in box 3. Uitgangspunt is de waarde in het economische verkeer. De Belastingdienst publiceert normwaarden voor 65 landbouwgebieden, die u vrijwillig mag gebruiken; afwijken mag met onderbouwing. Ze gelden alleen voor grasland en akkerland, niet voor onder meer tuinland, boomgaard, bollenland, bos of natuur.
Bij niet-eindige pacht, dat is reguliere pacht met een verwachte looptijd van meer dan twintig jaar, geldt 60% van de normwaarde. Bij eindige pacht, zoals teeltpacht, geliberaliseerde pacht of reguliere pacht die aannemelijk binnen twintig jaar eindigt, loopt het percentage op van 60% bij twintig jaar resterend tot 98% bij één jaar. Deze percentages komen uit de brochure voor belastingjaar 2025; een brochure voor 2026 hebben wij nog niet aangetroffen.
Voor 2026 rekent de Belastingdienst in box 3 met een forfaitair rendement van 6,00% op overige bezittingen, een tarief van 36% en een heffingsvrij vermogen van € 59.357 per persoon. Na een verkoop verschuift uw vermogen van grond naar geld, waarvoor een voorlopig forfait van 1,28% voor banktegoeden geldt. Meer daarover in landbouwgrond in box 3.
Welke andere fiscale punten spelen bij de verkoop?
Is de grond ondernemingsvermogen van een agrarisch bedrijf, dan speelt de landbouwvrijstelling: de waardestijging tot de waarde bij voortgezet agrarisch gebruik (WEVAB) is vrijgesteld, het deel daarboven is belast. Die vrijstelling geldt in beginsel niet als de grond aan een ander ter beschikking is gesteld, zoals bij verpachting; voor vruchtwisseling bestaat een uitzondering. Een particuliere verpachter in box 3 heeft geen landbouwvrijstelling, omdat daar geen winst wordt belast.
Denkt u eerder aan schenken of nalaten, dan is het goed te weten dat aan derden verpachte grond sinds 1 januari 2024 buiten de bedrijfsopvolgingsregeling valt, met een uitzondering voor los land op een schriftelijke teeltpachtovereenkomst. De koper betaalt bij de levering in beginsel 10,4% overdrachtsbelasting (2026), tenzij een vrijstelling geldt, zoals die voor bedrijfsmatig voor de landbouw geëxploiteerde cultuurgrond (art. 15 lid 1 onderdeel q WBR). Die vervalt met naheffing als de exploitatie niet ten minste tien jaar wordt voortgezet; zie overdrachtsbelasting bij grond. VHNO is geen belastingadviseur of notaris; de fiscale route bespreekt u daarom het best met uw fiscalist.
Aan wie verkoopt u verpachte grond?
De kring van kopers is anders dan bij vrije grond. De pachter zelf is vaak de meest logische koper: hij kent de grond, heeft er bedrijfsbelang bij en heeft vaak het voorkeursrecht. Daarnaast zoeken beleggers en grondeigenaren verpachte grond juist om het pachtinkomen.
Welke koper past, hangt samen met uw doel. Wilt u vooral rust en een goede prijs voor de grond zoals die nu is, dan ligt verkoop aan de pachter of een belegger voor de hand. Speelt er ontwikkelpotentie, dan verandert het speelveld; ons artikel over landbouwgrond verkopen gaat verder in op kopers en timing. Hoe VHNO een verkoop vanuit uw belang begeleidt, van waardebepaling tot overdracht, leest u bij onze vastgoedbemiddeling.
Veelgestelde vragen over verpachte grond verkopen
Kan de pachter de verkoop van verpachte grond tegenhouden?
Nee. De pachter kan de verkoop niet blokkeren, maar heeft bij reguliere pacht met een goedgekeurde overeenkomst wel een voorkeursrecht. U biedt hem de grond dan eerst aan volgens artikel 7:378 BW. Wil hij niet kopen, dan bent u een jaar vrij om aan een ander te verkopen, niet onder de prijs die u hem noemde.
Moet de grondkamer de verkoop van verpachte grond goedkeuren?
Nee, de verkoop zelf hoeft niet langs de grondkamer. De grondkamer komt alleen in beeld bij een taxatie als u het met de pachter niet eens wordt over de prijs, of bij een verzoek om het voorkeursrecht te passeren.
Eindigt de pacht als ik de grond verkoop?
Nee. Koop breekt geen pacht: de koper neemt de rechten en plichten van de verpachter over (art. 7:361 BW). Verkoop is ook geen grond om reguliere pacht op te zeggen.
Heeft een geliberaliseerde pachter ook een voorkeursrecht?
Nee. Het voorkeursrecht geldt niet bij geliberaliseerde pacht en niet bij teeltpacht. De koper neemt de lopende overeenkomst wel over tot de afgesproken einddatum.
Wie heeft het jachtrecht op verpachte grond die wordt verkocht?
Bij verpachte grond ligt het jachtrecht bij de pachter, tenzij de verpachter het zich bij het aangaan van de pacht heeft voorbehouden of het toen al verhuurd was (art. 8.3 Omgevingswet). Staat er een voorbehoud in, dan is het verstandig bij de verkoop vast te leggen hoe het jachtrecht na de levering is geregeld.
Tot slot
Verpachte grond verkopen vraagt om een andere aanpak dan de verkoop van vrije grond. De pachter blijft, het voorkeursrecht bepaalt vaak de volgorde en de waarde hangt sterk af van de pachtvorm, de pachtprijs en de looptijd.
Wie de formele stappen zorgvuldig zet en de waarde per perceel laat onderbouwen, houdt de regie en voorkomt discussie achteraf. Onze rentmeesters zijn aangesloten bij de NVR en beëdigd, en werken al meer dan 40 jaar uitsluitend voor de grondeigenaar, ook bij de verkoop van verpachte grond.
Overweegt u verpachte grond te verkopen en wilt u weten welke route en prijs bij uw situatie passen? Wij denken graag met u mee. Neem contact met ons op voor een eerste gesprek.
Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.



