Home / Kennisbank / Erfpacht grond kopen: waar moet u op letten?

Erfpacht grond kopen: waar moet u op letten?

Erfpacht grond kopen of de bloot eigendom verwerven? Dit zijn de punten in akte, canon en overdrachtsbelasting. Lees waar u op let.

Erfpacht grond kopen kan op twee manieren. U koopt het erfpachtrecht en krijgt daarmee het gebruik van grond die van een ander blijft, of u koopt de grond zelf terwijl er een erfpacht op rust, de zogeheten bloot eigendom. In beide gevallen koopt u geen los perceel, maar een rechtsverhouding die vaak al jaren loopt en nog lang doorloopt. De akte van vestiging bepaalt wat u krijgt, wat u betaalt en hoe het ooit eindigt.

Hieronder lopen we de punten langs die bij een aankoop het verschil maken: de akte, de canon, het einde van het recht, de toestemming van de eigenaar, de financiering en de overdrachtsbelasting. Een overzicht van alle rechten die op grond kunnen rusten vindt u op de pagina over pacht en zakelijke rechten. Wie eerst de basis wil lezen, begint bij wat erfpacht precies is.

Alle artikelen over pacht en zakelijke rechten29 artikelen
U leest nu: Erfpacht grond kopen. Bekijk ook het volledige onderwerp Pacht en zakelijke rechten.

💡 De kern in het kort

  • Bij erfpacht grond kopen verwerft u het gebruiksrecht of de bloot eigendom, en de akte van vestiging bepaalt wat dat waard is.
  • De koper van een erfpachtrecht is met de verkoper hoofdelijk aansprakelijk voor de canon over de vijf jaar ervoor (art. 5:92 lid 2 BW).
  • De wet kent geen formule voor de canon: hoogte, indexering en herziening staan in de akte en de algemene voorwaarden.
  • Duur, einddatum en de vergoeding bij afloop (art. 5:98 en 5:99 BW) bepalen voor een groot deel de waarde van wat u koopt.
  • Bij de overdrachtsbelasting telt de canon mee: bij een erfpachtrecht verhoogt hij de grondslag, bij bloot eigendom verlaagt hij die (art. 11 WBR).
  • Het algemene tarief overdrachtsbelasting is in 2026 10,4%, en voor cultuurgrond kan onder voorwaarden een vrijstelling gelden.

Erfpacht grond kopen: wat koopt u precies?

Erfpacht is een zakelijk recht om de onroerende zaak van een ander te houden en te gebruiken (art. 5:85 lid 1 BW). De erfpachter heeft hetzelfde genot als een eigenaar, tenzij de akte iets anders bepaalt (art. 5:89 lid 1 BW). De grondeigenaar blijft eigenaar, maar houdt in feite alleen de bloot eigendom over: het recht op de canon, de afspraken uit de akte en het vooruitzicht dat de grond ooit weer vrijkomt. Wie erfpachtgrond koopt, moet dus eerst helder hebben welke van de twee posities hij overneemt.

Koopt u het erfpachtrecht, dan neemt u het gebruik over met alle plichten die daarbij horen, zoals een agrarische ondernemer die grond wil bewerken zonder die in eigendom te hebben. Koopt u de bloot eigendom, dan stapt u in de schoenen van de grondeigenaar: u ontvangt de canon en bent gebonden aan alles wat de vorige eigenaar met de erfpachter heeft afgesproken. Dat kan passen bij een familie, stichting of kerk die grondbezit wil uitbreiden met een voorspelbare opbrengst.

Wat leest u in de akte van vestiging?

De wet laat partijen bij erfpacht veel ruimte. Het belangrijkste staat daarom in de akte van vestiging en in de algemene voorwaarden waarnaar die akte verwijst; lees beide naast elkaar. Deze onderwerpen verdienen bij elke aankoop aandacht:

  • Duur en einddatum: de wet schrijft geen duur voor, partijen regelen die in de akte (art. 5:86 BW), en de akte bepaalt mede wat er bij afloop gebeurt (art. 5:98 BW).
  • Canon: hoogte, berekening, indexering, canonperiode, herziening bij vervreemding of bestemmingswijziging, en of afkoop mogelijk is (art. 5:85 lid 2 BW).
  • Toestemming bij overdracht en splitsing: de akte kan bepalen dat de eigenaar moet instemmen (art. 5:91 BW).
  • Gebruik en bestemming: de erfpachter mag de bestemming niet zonder toestemming wijzigen (art. 5:89 lid 2 BW).
  • Ondererfpacht, verhuur en verpachting: toegestaan, tenzij de akte het uitsluit (art. 5:93 en 5:94 BW).
  • Opzegging en vergoeding: welke opzegbevoegdheid de eigenaar heeft (art. 5:87 lid 3 BW) en of de vergoeding bij het einde is uitgesloten (art. 5:99 lid 2 BW).
  • Lasten en onderhoud: wie welke lasten en herstellingen draagt (art. 5:96 BW).
  • Voorkeursrecht: sommige akten verplichten de erfpachter om het recht eerst aan de eigenaar te koop aan te bieden. Dat is een contractueel beding, geen wettelijke regel.

Vijf stappen bij de aankoop van erfpachtgrond1Registersrechten enhypotheken2Akte lezenduur, canon entoestemming3Canon enwaardeherziening entaxatie4Financieringakte vroegnaar de bank5Notarislevering eninschrijving

De canon: hoogte, indexering en herziening

De akte kan de erfpachter een periodieke betaling aan de eigenaar opleggen, de canon (art. 5:85 lid 2 BW). Een canon is niet verplicht en kan ook worden afgekocht. Een wettelijke formule of een maximum is er niet; in de praktijk komt vaak een berekening voor op basis van grondwaarde maal een canonpercentage, met indexering en een herziening na een canonperiode.

Voor de koper van een erfpachtrecht is vooral de herziening van belang. Een lage canon vandaag zegt weinig als de akte bepaalt dat de canon opnieuw wordt vastgesteld bij verkoop of bij een andere bestemming. Ook een afgekochte canon is niet altijd het einde van het verhaal: in een oudere uitspraak oordeelde een rechtbank dat een afkoop niet in de weg stond aan een herziening in een geval dat de akte zelf noemde, namelijk vervreemding. Meer over de berekening vindt u bij de erfpachtcanon, en over de keuze om de canon af te kopen bij erfpacht afkopen.

Een punt dat kopers vaak missen: de verkrijger van een erfpachtrecht en zijn voorganger zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de canon over de vijf jaar voor de overdracht (art. 5:92 lid 2 BW). Een verklaring van de eigenaar dat er geen achterstand is, en verrekening via de notaris, voorkomt dat u voor de schuld van een ander betaalt.

Hoe en wanneer eindigt het recht dat u koopt?

Partijen bepalen de duur van een erfpacht zelf (art. 5:86 BW). De erfpachter mag het recht opzeggen, tenzij de akte dat uitsluit (art. 5:87 lid 1 BW). De eigenaar kan opzeggen als de erfpachter de canon over twee achtereenvolgende jaren niet betaalt of ernstig tekortschiet in zijn andere verplichtingen (art. 5:87 lid 2 BW). In dat geval vergoedt de eigenaar wel de waarde van de erfpacht, na aftrek van wat hij nog van de erfpachter te vorderen heeft.

Een opzegging gaat bij exploot en met een termijn van ten minste een jaar, of een maand bij opzegging wegens wanbetaling of tekortschieten (art. 5:88 lid 1 BW). Blijft de erfpachter na afloop van de afgesproken termijn gewoon zitten, dan loopt de erfpacht door, tenzij de eigenaar binnen zes maanden laat blijken dat hij het recht als geëindigd beschouwt (art. 5:98 lid 1 BW).

Bij het einde heeft de erfpachter recht op vergoeding van de waarde van de gebouwen, werken en beplantingen die er nog staan (art. 5:99 lid 1 BW). De akte kan die vergoeding in vier gevallen uitsluiten, onder meer als de grond een andere functie had dan woningbouw (art. 5:99 lid 2 BW), wat bij landbouwgrond en bedrijfsgrond vaak het geval is. Na 25 jaar kan elk van beide partijen de rechter bovendien vragen de erfpacht te wijzigen of op te heffen bij onvoorziene omstandigheden (art. 5:97 BW).

Toestemming van de eigenaar bij overdracht

Een erfpachtrecht is overdraagbaar, maar de akte kan bepalen dat overdracht of splitsing alleen mag met toestemming van de eigenaar (art. 5:91 lid 1 en 2 BW). Koopt u een erfpachtrecht, dan is die toestemming een voorwaarde voor de levering. Weigert de eigenaar zonder redelijke grond, of reageert hij niet, dan kan de kantonrechter van het gebied waar de grond ligt een machtiging verlenen (art. 5:91 lid 4 BW). Dat kost tijd, en die tijd hoort in de planning van de koop.

Koopt u juist de bloot eigendom, dan wordt u degene die deze toestemming geeft of weigert. Bevat de akte een voorkeursrecht, zoals de Staat dat in zijn erfpachtcontracten opneemt, dan krijgt u bij een latere verkoop van het erfpachtrecht de kans om dat recht zelf te verwerven.

Kan een erfpachter de grond zelf kopen?

Een erfpachter die de bloot eigendom koopt, krijgt eigendom en erfpacht in één hand. Het erfpachtrecht houdt dan normaal gesproken op te bestaan, omdat niemand een zakelijk recht op zijn eigen grond kan hebben. Dat werkt niet ten nadele van iemand die een beperkt recht heeft op het erfpachtrecht dat verdwijnt, zoals een hypotheekhouder (art. 3:81 lid 3 BW). De notaris legt vast hoe dit in uw situatie verloopt en wat er gebeurt met ondererfpacht, verhuur of hypotheken.

Wie de bloot eigendom als belegging koopt, haalt zijn rendement uit de canon. Is de canon afgekocht, dan is er geen lopende opbrengst meer en zit de waarde vooral in het moment waarop de grond weer vrijkomt. Hoe bloot eigendom in box 3 wordt gewaardeerd, is niet eenduidig vastgelegd. Meer over de belasting op grondbezit leest u bij landbouwgrond in box 3; de uitwerking voor uw eigen situatie stemt u af met een fiscalist.

Financiering van erfpachtgrond

Over de financiering van erfpachtgrond bestaat geen vaste lijn, en voor agrarische grond en bloot eigendom is er geen algemene regel bekend. Een financier zal in elk geval willen weten hoe lang het recht nog loopt, hoe de canon zich kan ontwikkelen en wat er bij het einde gebeurt. Het loont daarom om de akte en de algemene voorwaarden vroeg aan de financier te laten zien.

Koopt u een erfpachtrecht, kijk dan ook naar wat er al op de grond rust. Een hypotheek die eerder op de grond is gevestigd dan uw erfpacht, kan bij een executieverkoop beperkte rechten laten vervallen die niet tegen de verkoper konden worden ingeroepen (art. 3:273 lid 1 BW). Een uittreksel uit de openbare registers van het Kadaster laat zien welke rechten en hypotheken er op het perceel staan en in welke volgorde ze zijn ingeschreven.

Overdrachtsbelasting bij erfpacht en bloot eigendom

Overdrachtsbelasting wordt geheven over de verkrijging van onroerende zaken en van rechten waaraan zij zijn onderworpen, zoals erfpacht (art. 2 WBR). In 2026 is het algemene tarief 10,4%, het tarief voor woningen 8% en voor een natuurlijk persoon die de woning als hoofdverblijf gaat gebruiken 2% (art. 14 WBR). De canon speelt een rol bij de grondslag, en dat werkt voor de twee kopers tegengesteld.

Wat u koopt Grondslag overdrachtsbelasting Wettelijke basis
Erfpachtrecht Waarde van het recht, verhoogd met de waarde van de canon; samen niet meer dan de waarde van de grond Art. 11 lid 1 WBR
Bloot eigendom Waarde van de grond, verlaagd met de waarde van de canon Art. 11 lid 2 WBR
Recht met vooraf afgekochte canon De afkoopsom, als partijen nooit een periodieke canon bedoelden Rechtspraak Hof Amsterdam en Hoge Raad

De waarde van de canon wordt vastgesteld met de bijlage bij het Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer. Loopt de canon voor onbepaalde tijd, dan is die waarde 17 keer het jaarbedrag; voor een canon met een einddatum geldt een eigen berekening, die de notaris voor u uitwerkt. Voor bedrijfsmatig geëxploiteerde cultuurgrond, en voor erfpachtrechten daarop, geldt een vrijstelling als de landbouwexploitatie ten minste tien jaar wordt voortgezet (art. 15 lid 1 onderdeel q WBR). Of die vrijstelling ook bij de aankoop van bloot eigendom van toepassing is, laat u vooraf door de notaris toetsen. Een breder overzicht staat bij overdrachtsbelasting bij grond.

Onderzoek vooraf: registers, gebruik en waarde

Naast de akte en de registers gaat het bij een aankoop om het feitelijk gebruik, de staat van gebouwen en beplantingen, eventuele onderverhuur en de planologische mogelijkheden van het perceel. Wat bij zo’n onderzoek komt kijken, beschrijven we bij due diligence bij vastgoed. De waarde van erfpachtgrond laat zich bovendien niet aflezen uit een vrije verkoopprijs, omdat canon, looptijd en de regeling bij het einde meetellen. Bij Van Hoven & Oomen begeleiden we kopers en verkopers bij aankoop en verkoop van grond, altijd aan de kant van wie ons inschakelt.

Veelgestelde vragen over erfpacht grond kopen

Wat is bloot eigendom?

Bloot eigendom is de eigendom van grond waarop een zakelijk recht van een ander rust, zoals erfpacht. Het gebruik ligt bij de erfpachter; de eigenaar houdt het recht op de canon, de afspraken uit de akte en het vooruitzicht dat de grond weer vrijkomt.

Betaalt u overdrachtsbelasting bij het kopen van erfpachtgrond?

Ja, bij de verkrijging van een erfpachtrecht en van bloot eigendom is in beginsel overdrachtsbelasting verschuldigd, in 2026 meestal tegen het algemene tarief van 10,4%. Bij een erfpachtrecht wordt de grondslag verhoogd met de waarde van de canon, bij bloot eigendom juist verlaagd. Voor cultuurgrond kan onder voorwaarden een vrijstelling gelden.

Moet u als koper achterstallige canon betalen?

Dat kan. De koper van een erfpachtrecht en de verkoper zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de canon over de vijf jaar voor de overdracht (art. 5:92 lid 2 BW). De eigenaar kan een achterstand dus ook bij u innen. Een verklaring van de eigenaar over de stand van de betalingen voorkomt discussie achteraf.

Mag de grondeigenaar weigeren dat een erfpachtrecht wordt verkocht?

Alleen als de akte bepaalt dat overdracht zijn toestemming vereist. Weigert hij zonder redelijke grond of reageert hij niet, dan kan de kantonrechter de erfpachter machtigen om toch over te dragen (art. 5:91 lid 4 BW). Zonder zo’n bepaling in de akte is het erfpachtrecht vrij overdraagbaar.

Wat gebeurt er met de erfpacht als de grond wordt verkocht?

De erfpacht blijft bestaan, omdat een zakelijk recht ook tegenover een nieuwe eigenaar geldt. De koper van de grond neemt de positie van de vorige eigenaar over, met de canon en alle afspraken uit de akte. Alleen als de erfpachter zelf de grond koopt, houdt de erfpacht normaal gesproken op.

Tot slot

Erfpachtgrond kopen is een aankoop van afspraken. De akte bepaalt wie welke opbrengst krijgt, wie welke lasten draagt en wanneer de grond weer vrijkomt. Wie die afspraken vooraf goed leest, voorkomt dat een canonherziening of een einddatum later voor verrassingen zorgt.

De fiscale kant verdient een eigen afweging. Overdrachtsbelasting, een mogelijke vrijstelling voor cultuurgrond en de behandeling in box 1 of box 3 hangen af van uw situatie en de tekst van de akte; bespreek die route met uw notaris en belastingadviseur.

Overweegt u erfpachtgrond of de bloot eigendom van een perceel te kopen, of wilt u een akte laten doorlichten voordat u een bod doet? De rentmeesters van Van Hoven & Oomen werken al meer dan 40 jaar uitsluitend voor grondeigenaren in het buitengebied. U bent welkom om contact op te nemen voor een eerste gesprek.

Regelgeving en marktomstandigheden veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen advies over uw persoonlijke situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.

Impressies uit ons werkgebied
Parkweide met zicht op de kerktoren
Weiland met schapen langs een rietkraag
Erf en landweg vanuit de lucht
Laan langs een erf in het buitengebied


← Terug naar kennisbank

Wilt u weten hoe u ervoor staat?

Legt u uw situatie voor aan een van onze rentmeesters. U krijgt een helder oordeel over uw positie en over de stappen die verstandig zijn.

Leg uw situatie voor

In Memoriam Johan van der Slikke (1951–2025)

Op donderdag 19 juni jl. ontvingen wij het droevige bericht dat Johan van der Slikke is overleden. Johan was een bevlogen rentmeester en ondernemer met een scherp oog voor de agrarische sector. Met zijn kantoor, opgericht in de jaren ’80 op Schouwen-Duiveland, bouwde hij aan een indrukwekkende praktijk in Zeeland, West-Brabant en ver daarbuiten.

Johan stond bekend om zijn passie voor het vak, zijn warme omgang met klanten en zijn visie op rentmeesterschap. Onder zijn leiding groeide het kantoor uit tot een breed georiënteerd bedrijf met activiteiten op het gebied van makelaardij, beheer, taxatie en onteigening — altijd met een persoonlijke en deskundige benadering.

In 2019 koos Johan bewust voor een overdracht van zijn onderneming aan Van Hoven & Oomen, met wie hij al lange tijd een warme band onderhield. Zo ontstond Van Hoven & Oomen Van der Slikke Rentmeesters — een samensmelting van gedeelde waarden en kennis.

Johan was een echt mensenmens: bourgondisch, humoristisch, innemend en vol verhalen. Hij laat een blijvende indruk achter.

Wij wensen zijn vrouw Marieke, de kinderen en kleinkinderen veel kracht en troost toe in deze moeilijke tijd.

_60A7955 _60A7955